16:55, 12 İyul 2019 (Cümə) 57

“S-400” lərin ilk hissəsi Türkiyəyə çatdı – Politoloq şərh edir

“S-400” lərin ilk hissəsi Türkiyəyə çatdı – Politoloq şərh edir


/ DÜNYA
Rusiya istehsalı olan "S-400" zenit-raket komplekslərinin (ZRK) Türkiyəyə tədarükünə başlanılıb.

Türkiyə Müdafiə Nazirliyi ZRK-ların ilk hissələrinin iyulun 12-də Ankaraya çatdırıldığını açıqlayıb.

Nazirliyin məlumatına görə, ZRK Ankaradakı Mürted aviabazasına daşınır.

Bəs bu hadisə bölgə üçün, xüsusən Azərbaycan üçün nə deməkdir?

"Atlas” Araşdırmalar Mərkəzinin rəhbəri, politoloq Elxan Şahinoğlu məsələnin mahiyyətini feysbuk hesabından izah etməyə çalışıb.

Politoloqa görə, bu sıradan bir hadisə deyil: "Bu, Rusiya-Türkiyə münasibətlərinin yeni mərhələyə qədəm qoymasıdır. Soyuq müharibə illərində Türkiyə ABŞ-ın strateji müttəfiqi idi. SSRİ-nin dağılmasıyla və bölgədə yeni şərtlərin formalaşmasıyla Türkiyənin Amerikadan asılılığı azaldı və Ankara Moskva ilə sıx münasibətlərinin bünövrəsini qoydu. Son 15 ilin gedişatına baxsaq, Türkiyə-Rusiya münasibətləri keyfiyyətcə Türkiyə-ABŞ münasibətlərini üstələyir. Bu, həm də Vaşinqtonun yanlış siyasəti ilə bağlıdır”.

Politoloq deyir ki, "S-400” sistemi Türkiyənin təhlükəsizliyini və siyasi çəkisini artıracaq: "Türkiyə Rusiyadan əldə etdiyi texnologiya əsasında özü eyni sistemlərin istehsalına başlayacaq. Digər tərəfdən, Türkiyə S-400 sistemlərinin pulunu elə Rusiyadan aldığı kreditlə ödəyəcək. Bunların heç birini Amerika Türkiyəyə təklif etmirdi. Təsadüfi deyil ki, Amerikanın hazırki prezidenti Donald Tramp böyük səkkizlərin Yaponiyadakı son sammitində hazırki vəziyyətə görə keçmiş prezident Barak Obamanı qınadı. Trampın etirafı Türkiyənin "S-400” məsələsində haqlı olduğunu göstərdi”.

Amerikanın sabiq prezidenti Barak Obama Türkiyəyə Patriot raketlərini satacağını vəd etsə də, daha sonra bu razılaşma reallaşmayıb.
 
 

Elxan Şahinoğlu
 
Elxan Şahinoğlu deyir ki, Türkiyə "S-400” raketlərini əldə etdikdən sonra Amerikanın təzyiqlərinə hazır olmalıdır: "Doğrudur, Tramp Türkiyə ilə münasibətləri daha da gərginləşdirilməsini istəmir. Ancaq Konqres və Pentaqon Türkiyəni "S-400” raketlərinə görə cəzalandırmağa çalışacaq. Buna baxmayaraq, zaman keçdikcə Amerika Türkiyənin ərazisində Rusiya raketlərini həzm etmək məcburiyyətində qalacaq və bundan sonra münasibətlərin normallaşma prosesi başlayacaq. Çünki Türkiyə Rusiyadan aldığı "S-400” raketlərinə baxmayaraq Amerikadan da hərbi texnika almağa çalışacaq, bu isə Amerikanın da maraqlarına uyğundur ki, Türkiyə bazarını itirməsin, əks halda Ankara Vaşinqtondan ala bilmədiyi hərbi texnikanı da Rusiyadan almağa qərar verəcək”.

"Son sövdələşmə Rusiyanın da maraqlarına xidmət edir. Rusiya NATO-nun əsas dövlətlərindən birinə müasir raket sistemini satdı. Bu silah bazarında Rusiyanın mövqelərini daha da gücləndirəcək” - deyə politoloq qeyd edib.

Türkiyənin ardınca Hindistan da Rusiyadan "S-400” sistemini almaq istəyir.

Elxan Şahinoğlu məsələnin Azərbaycan üçündə hansı nəticələrini olacağını izah edib: "Türkiyənin müdafiə qabiliyyətini artırması heç şübhəsiz müttəfiqi Azərbaycanın da maraqlarına xidmət edir. Türkiyə "S-400” raketlərini gələcəkdə özü istehsal etməyə başlayacağı halda əldə edəcəyi məhsulu Azərbaycanla da bölüşəcək. Bu, Azərbaycanın təhlükəsizlik imkanlarını artıracaq. Digər tərəfdən, artan Rusiya – Türkiyə hərbi əməkdaşlığının Cənubi Qafqazdakı proseslərə də müsbət təsirini proqnozlaşdırmaq olar. Rusiya istər-istəməz Türkiyənin Cənubi Qafqazdakı maraqlarını nəzərə almağa başlamalıdır. Türkiyə Azərbaycanla hərbi əməkdaşlığı daha üst səviyyəyə qaldırarsa, Rusiya buna etiraz etməməlidir”.

Türkiyə uzun zamandır Rusiyadan "S-400” zenit-raket kompleksi almaq istəsə də, Amerika hakimiyyəti buna qarşı çıxırdı. ABŞ hökuməti Türkiyənin "S-400” alacağı təqdirdə ölkəyə sanksiya tətbiq edəcəyini deyib. 

"S-400”-lərin  Türkiyəyə çatması ilə türk pul vahidi lirə ucuzlaşıb. Dollar qarşısında 5.60 olan lirə 5.72-yə düşüb.

Uğur Fərzəli