Dünya

Türkiyə “Taliban”la razılığa gələ biləcəkmi?

Nigar Səmədli
22 İyul, 2021
718

Sputnik

“Türkiyə “Taliban”la razılığa gəlmədən Əfqanıstandakı hərbi mövcudluğunu davam etdirərsə, təşkilat Əfqanıstandakı Yunus Əmrə İnstitutuna, əfqan-türk məktəblərinə, TİKA-nın bu ölkədəki ofisinə hücum edəcək”.

Əfqanıstan və Orta Asiya üzrə mütəxəssis Əsədullah Oğuz Türkiyə ilə “Taliban”ın münasibətlərindən danışarkən “Toplum TV”-yə belə deyib.

Türkiyə prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan iyulun 20-də Şimali Kiprdəki çıxışı zamanı “Türkiyənin “Taliban”ın inancı ilə heç bir problemi yoxdur. Düşünürəm ki, daha yaxşı anlaşa bilərik" fikrini səsləndirib.

“Taliban”ın sözçüsü Zabihullah Mücahid buna cavab olaraq “TRT Ərəb” kanalına açıqlamasında konfliktin həlli üçün siyasi həll yolu istədiklərini, Əfqanıstandakı müharibəyə son qoyulması üçün müsəlman ölkələrindən dəstək gözlədiklərini və Türkiyə ilə yaxşı əlaqələr qurmaq fikrində olduqlarını deyib:

"Türkiyə bizim qardaşımızdır, inama əsaslanan bir çox ortaq nöqtəmiz var. Türkiyənin keçmişi bir kənara qoyub bu günə və gələcəyə baxmasını istəyirik. Bundan sonra dialoq da istəyə bilərik ".

“Taliban” sözçüsü Kabil hava limanının, diplomatik nümayəndəliklərin və səfirliklərin təhlükəsizliyinin Əfqanıstanın məsuliyyəti olduğunu, əks halda bunu ölkənin daxili işlərinə müdaxilə kimi qiymətləndirəcəklərini ifadə edib.

Əsədullah Oğuz - TRT World

Əsədullah Oğuz deyir ki, “Taliban” sözçüsünün açıqlaması sərt olsa da, mahiyyətcə Türkiyəyə müsbət mesajlar kimi qiymətləndirmək olar:

“”Taliban” Əfqanıstanda xarici bir gücün meydana çıxmasının əleyhinədir, amma Türkiyəyə müsbət mesajlar da göndərir. Əslində, “Taliban”ın problemi və Türkiyəyə dediyi budur ki, Əfqanıstanda fəaliyyət göstərməyə hazırlaşırsızsa, bizdən soruşun, bizimlə danışın. Çünki Əfqanıstandakı yeganə səlahiyyət sahibi bizik”.

Ekspertin sözlərinə görə, “Taliban”ın əsas məqsədi Türkiyə tərəfindən rəsmən tanınmaqdır: “Bunu əldə etdikdən sonra, təbii ki, başqa istəklər də olacaq. 

“Taliban” son vaxtlar diplomatik sahədə çox irəliləyib, ABŞ, İran və Rusiya ilə rəsmi danışıqlarda iştirak edir. Əgər Türkiyə ilə də razılığa gəlsə, beynəlxalq legitimliyini möhkəmləndirəcək. Buna baxmayaraq “Taliban” digər ölkələrin təzyiqi altındadır. Türkiyənin Əfqanıstandakı varlığından narahat olan bəzi qonşu ölkələr “Taliban”a təzyiq göstərə bilər ki, Türkiyəni Əfqanıstandan çıxarsın. ABŞ qoşunları buradan çıxdıqdan sonra bir çox ölkə Əfqanıstandakı boşluğu doldurmaq üçün bir-biri ilə yarışırlar”.

Türkiyə “Taliban”la razılığa gəlməsə, nə baş verə bilər?

Ə.Oğuzun fikrincə, Türkiyə “Taliban”la razılığa gəlmədən Əfqanıstandakı hərbi mövcudluğunu davam etdirərsə, təşkilat Əfqanıstandakı Yunus Əmrə İnstitutuna, əfqan-türk məktəblərinə, TİKA-nın bu ölkədəki ofisinə hücum edəcək: 

“ “Taliban”ın əlindəki ən böyük və əhəmiyyətli güc isə intihar hücumlarıdır. Onun kamikadzeləri ölümdən qorxmur, onlar bütün Əfqanıstan ərazisində hərəkətə keçə bilərlər. Bayram günü Kabildə prezident iqamətgahına raket hücumu bunun bariz nümunəsidir. Ölümdən qorxmayan birinə qalib gəlmək mümkün deyil, necə ki ABŞ qalib gələ bilmədi”.

“Ancaq ümid edirəm ki, “Taliban” bu nöqtəyə gəlmədən onunla razılaşma əldə ediləcək. Çünki Türkiyə yaxşı münasibətləri olan Pakistan vasitəsilə “Taliban”ı inandıra bilər. Bunu edə bilməsə, Əfqanıstandakı bütün Türkiyə qurumları böyük təhlükə altında olacaq”, - deyə ekspert əlavə edib.

Bundan öncə də “Taliban” türk hərbçilərindən Əfqanıstandan çıxmağı tələb etmişdi. Qurumun yaydığı bəyanatda bildirilirdi ki, BMT-nin və beynəlxalq ictimaiyyətin dəstəklədiyi Doha razılaşmasına əsasən bütün xarici dövlətlərin qüvvələri Əfqanıstandan çıxmalıdır:

“Türkiyə hökuməti ABŞ-la razılaşaraq öz hərbi qüvvələrini Əfqanıstanda saxlayır. Əfqanıstan İslam Əmirliyi və əfqan xalqı Türkiyə ilə tarixi, mədəni və dini əlaqələr saxlayır. Amma işğalın genişləndirilməsi ölkəmizin daxilində Türkiyə rəsmilərinə qarşı kin və düşmənçilik hisslərini oyadacaq, bu isə ikitərəfli əlaqələrə zərər verəcək”.

Eyni zamanda, “Taliban” Türkiyə rəsmilərini hər iki ölkə üçün zərərli olan qərarı ləğv etməyə çağırmışdı:

"Hər hansı xarici ölkənin qüvvələrinin istənilən bir bəhanə ilə vətənimizdə qalmasını işğal kimi qəbul edirik. Onlara fətva əsasında cavab veriləcək. Bu fətva əsasında son 20 ildə cihad edilib. Türk məmurlar qərarlarını yenidən nəzərdən keçirməsələr, İslam Əmirliyi və əfqan milləti dini, vicdani və vətənpərvərlik borclarına uyğun olaraq 20 illik işğala qarşı çıxdıqları kimi, onlara qarşı da mövqe tutacaqlar. Bu halda bütün məsuliyyət başqalarının işinə müdaxilə edənlərin və bu cür düşünülməmiş qərarlar verənlərin üzərinə düşəcək”.
 
 Türkiyə tərəfi isə Əfqanıstanda qalıb Kabil hava limanında fəaliyyətini davam etdirməkdə israrlıdır. "NATO-nun 360 dərəcə nəzəriyyəsi çərçivəsində fəaliyyətimiz davam etdiririk. Hər hansı çətinliyimiz yoxdur”, - deyə Türkiyənin müdafiə naziri Hülusi Akar jurnalistlərə açıqlamasında bildirib.

Dünya

Sabah Kremldə Ukraynanın 4 vilayətinin ilhaqı ilə bağlı sənədlər imzalanacaq

29 Sentyabr 2022

Açıq mənbələrdən götürülüb

Sentyabrın 30-da Kremldə “Rusiyaya yeni ərazilərin daxil olması” haqqında müqavilələr imzalanacaq.  Bu barədə Rusiya prezidentinin mətbuat katibi Dmitri Peskov məlumat verib. Söhbət Rusiya qoşunlarının işğalı altında olan Donetsk, Luqansk, Zaporojye və Xerson vilayətlərindən gedir.  Dövlət Dumasının deputatları sentyabrın 30-da saat 15:00-da Rusiya Prezidenti Vladimir Putinin iştirakı ilə keçiriləcək tədbir üçün Kremlə dəvət olunublar. Bu barədə RİA “Novosti” Rusiya Federasiyası Kommunist Partiyasından olan deputat Denis Parfenova istinadən məlumat yayıb. Peskovun sözlərinə görə, ilhaq sənədlərini imzalamazdan əvvəl Putin deputatlar qarşısında çıxış edəcək.  Razılaşmalar separatçı “Donetsk Xalq Respublikası” və “Luqansk Xalq Respublikası”nın liderləri, həmçinin Xerson və Zaporojye vilayətlərinin Rusiya işğal administrasiyalarının rəhbərləri ilə...
Dünya

Rusiya “Şimal axını”ndakı insidentlərin arxasında ABŞ-ın dayandığını iddia edir

29 Sentyabr 2022

Reuters

“Şimal axını” qaz kəmərlərindəki insidentlər ABŞ kəşfiyyatının məsuliyyət daşıdığı zonada baş verib. "RİA Novosti" xəbər verir ki, bunu sentyabrın 29-da Rusiya Xarici İşlər Nazirliyinin rəsmi nümayəndəsi Mariya Zaxarova "Solovyov Live" proqramının efirində deyib. Onun sözlərinə görə, qaz kəmərlərində sızmalar Danimarka və İsveçin ticarət-iqtisadi zonasında baş verib və bu əraziyə “Amerikanın kəşfiyyat xidməti nəzarət edir”.  https://toplum.tv/dunya/putin-heqiqeten-nuve-silahindan-istifade-ede-bilermi Bundan əvvəlsə məlum olub ki, İsveç Sahil Mühafizəsi “Şimal axını 1” və “Şimal axını 2” boru kəmərlərində dördüncü qaz sızmasını aşkar edib. Dörd sızıntıdan ikisi İsveçin iqtisadi zonasında baş verib. "Svenska Dagbladet" nəşrinin yazdığına görə, indiyə qədərki  məlumatlar sızıntıya səbəbin təxribat olduğunu göstərir. “Şimal axını”...

Seçilmiş Videolar

Toplum TV loqo