İqtisadiyyat

“Buğda təminatında 70 faiz idxaldan asılıyıqsa, bu nazirlik nə iş görür?

20 May, 2021
2938

Açıq mənbələrdən götürülüb

"İlham Əliyev kənd təsərrüfatını ciddi qəbul etmir, çünki özü də bu sahədən bixəbərdir". 

Azərbaycana buğda idxalının çoxalmasını şərh edən kənd təsərrüfatı üzrə ekspert Vahid Məhərrəmli "Toplum TV"-yə belə deyir. 

Ekspertin sözlərinə görə, əvvəllər ölkəyə 700-800 min ton buğda gətirilirdisə, indi bu rəqəm 2 dəfədən çox artıb. 

Dövlət Gömrük Komitəsinin məlumatına görə, 2021-ci il yanvar-aprel aylarında Azərbaycana 93 milyon ABŞ dolları dəyərində 365,35 milyon ton buğda idxal edilib. Bu isə ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 32,1 milyon dollar (52,8 %) və ya 0,856 milyon ton (30,5% ) çoxdur. 

Vahid Məhərrəmli - Sosial Media

V.Məhərrəmli deyir ki, buğda idxalının artmasının səbəbi məhsuldarlığın aşağı düşməsidir: "Birincisi, Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi ekstensiv yolla - ərazilərin genişləndirilməsi hesabına daha çox məhsul əldə etmək istəyir. Təcrübə göstərir ki, bir neçə il eyni yerdə eyni bitki yetişdiriləndə məhsuldarlıq azalır, zərərvericilər, alaq otları artır. Bitkilər torpaqda eyni maddəni qəbul edirlər, buna görə də onları təmin etmək mümkün olmur. Ən yaxşı çıxış yolu növbəli əkin sisteminin yaradılmasıdır". 

"Azerbaijan Favorite News"-a danışan iqtisadçı ekspert Akif Nəsirlinin sölərinə görə, Azərbaycanda yerli istehsal əhalinin tələbatının 40-50 faizini ödədiyi üçün buğdanın qalan hissəni xaricdən idxal etmək lazım gəlir: "Buğda istehsalı ilə idxalı arasında uyğunsuzluq da var. Ötən illərdə müşahidə edirdik ki, bir tərəfdən ölkəyə ərzaq buğdası və un idxalı çoxalıb, digər tərəfdən yerli istehsal artıb. Ancaq normalda yerli istehsal artdıqca idxal azalmalıdır. Bu onunla bağlıdır ki, yerli istehsalın artma statistikası saxtadır. İdxalı saxtalaşdıra bilməzlər, çünki onu saxtalaşdırmaq üçün müəyyən rüsumlar da ödənilməlidir və bu, büdcə təsnifatında görünməlidir. İdxalı saxtalaşdırmaq maraqlı deyil, çünki idxalı hətta gizlədirlər. Ancaq yerli istehsalın şişirdilməsi müəyyən qüvvələr üçün maraqlıdır. Bir tərəfdən hökumət üçün maraqlıdır ki, yerli istehsal artır. Digər tərəfdən buğda istehsalçılarına subsidiya verilir, burada saxtakarlıq edirlər, buğda əkilməyən torpaqların adına subsidiya yazırlar, onu da götürüb xərcləyirlər, korrupsisyaya yol verirlər. Ona görə də belə bir anlaşılmazlıq yaranır ki, guya ölkədə həm taxıl istehsalı, həm də idxal artır". 

A.Nəsirli istehsalda məhsuldarlığın ildən-ilə aşağı düşdüyünü də vurğulayıb. 

V.Məhərrəmli də məhsuldarlığın artdığını bildirən nazirliyin uzun müddət ictimaiyyəti aldatdığını qeyd edib: "Nazirliyin, hətta ölkə başçısının taxılın məhsuldarlığı ilə bağlı dediyi rəqəmlər şişirdilib. Reallıq ondan ibarətdir ki, bu il 1 milyon 600 min ton buğda idxal olunacaq. Nəinki buğda, arpa, elə qarğıdalı idxalı da artıb.

Keçən il nazirlik məhsuldarlığın azalmasını suvarma suyunun olmamasıyla əsaslandırdı. Taxılı payızda səpirlər, yazda oyanma prosesi başlayır. Hər iki fəsildə də yağışlar yağır. Niyə su olmasın ki?" 

Ekspert bütün hallarda məsuliyyətin nazirliyin üzərində olduğunu deyir və sual edir: "Bu il ərzaq buğdasına olan ehtiyacın 70 faizi idxal ediləcək. Buğda təminatında 70 faiz idxaldan asılıyıqsa, bu nazirlik nə iş görür?" 

Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinin sözçüsü Vüqar Hüseynov ekspertin fikirləriylə razılaşmır. “Toplum TV”-yə açıqlamasında o, məhsuldarlığın azalmasının idxalla əlaqəli olmadığını deyib:

"Statistika Komitəsinin rəqəmlərinə baxın, görün, məhsuldarlıq azalıb, ya yox? Ötən illərdə olduğu qədər taxıl əkini aparılır. Bu il fərqli rəqəm yoxdur. Məhsul hələ yığılmağa başlamayıb, prosesə mayın 25-dən sonra start veriləcək". 

Dövlət Statistika Komitəsinin məlumatına görə, 2019-cu ildə, doğrudan da, məhsuldarlıq artıb. Məsələn, 2018-ci ildə hər hektardan 30.1, 2019-cu ildə isə 32.4 sentner buğda əldə edilib. Amma 2019-cu ildə buğda əkini sahələri artaraq 2018-ci ildəki 670019 hektardan 678138 hektara yüksəlsə də, istehsal -1.2 % azalıb. 2020-ci ildə isə həm də buğda əkini azalıb (4,8 %). 

V. Məhərrəmli artım göstəricilərini manipulyativ statistika adlandırıb: "Dəfələrlə deyirik ki, Statistika Komitəsi rəqəmləri şişirdir. İdxal ən real göstəricidir. Əgər ölkəyə daha çox məhsul gətirilirsə, deməli, istehsal azalıb". 

Vüqar Hüseynov - Açıq mənbələrdən götürülüb

Nazirliyin sözçüsü V.Hüseynov “Toplum TV”-yə açıqlamasında torpaq ehtiyatının az olduğunu da vurğulayıb: "Bizim tək problemimiz torpaq və su ehtiyatlarının azlığıdır. Bu vəziyyətdə də məhsuldarlığı artırmağa çalışırıq. Bununla bağlı da fermerlərə təlim keçirilir, müasir suvarma sistemlərindən istifadə olunur, sertifikatlı toxum alınması təbliğ olunur". 

Ekspert isə deyir ki, əkin sahələrinin az olması istehsal üçün problem yaratmır: "Özbəkistanda hər hektardan 50, bizdə isə 30 sentner buğda götürülür. Halbuki Özbəkistanın torpaq-iqlim şəraiti bizimkindən dəfələrlə pisdir". 

V.Hüseynovun "İdxal-ixrac məsələlərinin nazirliyə aidiyyatı yoxdur" fikrinə V. Məhərrəmli belə münasibət bildirib: "Necə yəni aidiyyatı yoxdur? Ölkədən il ərzində yarım milyard dollar valyuta çıxarılır. Buğda istehsalı azalır, idxal artır - bunlar nazirliyin apardığı yarıtmaz aqrar siyasətin nəticəsidir. Onlar öz vəzifələrinin öhtəsindən gələ bilməyib deyə nəticə belə olub".

Ekspert nazirliyi peşəkarların idarə etməməsinə diqqət çəkərək problemin bundan qaynaqlandığını düşünür: "Kənd təsərrüfatı naziri hüquqşünas, müvainlərindən biri hüquqşünas, digəri qaz-neft mütəxəssisi, o biri də politoloqdur. Nazirlikdə rəhbər vəzifələrdə bir nəfər də kənd təsərrüfatı mütəxəssisi yoxdur. Onların bu sahə ilə tək əlaqələri kənd təsərrüfatı məhsullarından istifadə etmələridir”. 

V.Məhərrəmlinin sözlərinə görə, problem həm də son 20 ildə Azərbaycanda kənd təsərrüfatı üzrə mütəxəssislərin yetişdirilməməsindədir. 

“Bir gənc aqronom yoxdur ki, normal təhsil almış olsun. Həm bu sahənin keçid balı aşağıdır, həm də tələbələr təcrübə keçmirlər". 


Toplum TV Azərbaycanın müstəqil xəbər platformasıdır. Ölkədə və bölgədə baş verən hadisələri dəqiq və qərəzsiz şəkildə izləyicilərimizə çatdırırıq.

Toplum TV hər gün siyasət, iqtisadiyyat, sosial, kriminal, gender mövzularında reportajlar və xəbər proqramları, tolk-şou və müsahibələri diqqətinizə təqdim edir.

Ən doğru xəbərləri izləmək üçün Toplum TV-yə abunə olun.

Youtube: https://www.youtube.com/channel/UCztIohlYx63yMJzcRTF18IA

WebSite: https://toplum.tv

Facebook: https://www.facebook.com/toplumtv

İnstagram: https://www.instagram.com/toplumtv/

Telegram: https://t.me/Tvtoplum

Şikayətlərinizi Whatsapp-da Qaynar Xəttimizə göndərin: +99450 247 55 06

İqtisadiyyat

 AZAL-a yeni prezident təyin edildi

22 Fevral 2024

Rəsmi səhifə

Samir Musa oğlu Rzayev “Azərbaycan Hava Yolları” Qapalı Səhmdar Cəmiyyətinin prezidenti təyin edilib. Toplum TV xəbər verir ki, bu barədə fevralın 22-də Prezident İlham Əliyev Sərəncam imzalayıb. Buna qədər Samir Rzayev AZAL-ın birinci vitse-prezidenti vəzifəsində çalışırdı.  Qeyd edək ki, bundan əvvəl AZAl-a 2008-ci ildən 2023-cü ilədək Cahangir Əsgərov rəhbərlik edib. Prezident ötən il onu vəzifəsindən azad edib. 
İqtisadiyyat

Türkiyəli nazir: Zəngəzur dəhlizi ilə bağlı iki variant var

19 Fevral 2024
"Azərbaycandan Naxçıvana Ermənistan üzərindən marşrutun açılması istiqamətində işlər gedir, amma İran ərazisindən keçməklə alternativ variant da var".  Toplum TV “Hürriyet” qəzetinə istinadən xəbər verir ki, bunu fevralın 19-da Türkiyənin nəqliyyat naziri Abdulkadir Uraloğlu bildirib “Ermənistan ərazisindən keçən marşrut üzərində iş aparılır. Onun uzunluğu 43 kilometrdir. Amma Ermənistan tərəfindən problemlər yaranarsa, o zaman Azərbaycanın dəhlizin İran ərazisindən keçməsi imkanları ilə bağlı İranla təmasları var”, - Uraloğlu qeyd edib. Onun sözlərinə görə, hazırda hər iki variant nəzərdən keçirilir.  Tikintinin hansı mərhələdə olduğu sualına gəlincə, Türkiyə rəsmisi bildirib ki, Azərbaycan tərəfi öz ərazisində tikinti işlərini davam etdirir. Türkiyədən Naxçıvana yolun tikintisi üçün də...

Seçilmiş Videolar

Toplum TV loqo