İqtisadiyyat

İqtisadçı: “Vergi və gömrük siyasəti birləşdirilməlidir”

Nigar Səmədli
8 May, 2021
1647

Açıq mənbələrdən götürülüb

İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Dövlət Vergi Xidmətinin Sənədlərlə iş və müraciətlərə baxılması Baş İdarəsi (Katiblik) ləğv edilib. Onun bazasında 2 yeni baş idarə - Sənədlərlə iş və icra intizamına nəzarət (Katiblik) Baş İdarəsi və İnzibati şikayətlərə baxılması Baş İdarəsi yaradılıb.

Bu qərarı “Toplum TV”-yə şərh edən iş adamı və iqtisadçı Nazim Bəydəmirli deyir ki, dövlət idarələrinin sayının artırılması düzgün deyil. O, idarəçilikdə qənaətcil siyasət yürüdülməsinin tərəfdarıdır. 

Bununla belə, iş adamı düşünür ki, Dövlət Vergi Xidmətində şikayətlərə baxılması ilə bağlı ayrıca idarənin yaradılması vergi ödəyiciləri və vergi inzibatçıları arasındakı problemləri həll edəcəksə, müsbət hal kimi qiymətləndirilə bilər. 

“Yəqin şikayətlər çoxdur. Vətəndaşlara məlumat verə biləcək mütəxəssislərin idarəyə cəlb olunması bu sahədə müəyyən müsbət dəyişikliklərə səbəb ola bilər. Ancaq güman etmirəm ki, indiki idarəçiliklə şikayətlərə obyektiv cavablar veriləcək”. 

Nazim Baydəmirli - Sosial Media

O, ölkədəki bütün rəsmi qurumlarında şikayətlərini araşdırmasını keyfiyyət baxımdan aşağı qitmətləndirir, hətta “biabırçı vəziyyətdə” olduğunu söyləyir. N.Bəydəmirlinin qənaətincə, vətəndaşların dövlət qurumlarında aylarla süründürülməsi dövlət idarəçiliyi barədə mənfi imic formalaşdırır. 

“Adətən, məmurların cavabı “Gedin, kimə istəyirsiz şikayət edin” olur. Sonda məhkəmə də dövlət orqanlarını müdafiə edirvə vətəndaş heç bir nəticə əldə edə bilmir. Bu işə nəzarət edən orqanlar ancaq sifariş əsasında qərar çıxarırlar. Nəticədə milyonlarla vətəndaş şikayət etməkdən bezir”.

Ümumilikdə Dövlət Vergi Xidmətinin fəaliyyətini müsbət qiymətləndirən N.Bəydəmirli sistemdəki çatışmazlıqlara diqqət çəkir: 

“Vergi xidməti gömrük siyasəti ilə bərabər aparılmalıdır. Bizim istehlak etdiyimiz malların əksəriyyəti idxal olunur. Vergi və gömrük siyasəti isə həm daxili istehsalı stimullaşdırmağa, həm də qorumağa xidmət etməlidir. Gömrük Komitəsinin yığdığı vəsaitlərin təxminən 78 faizi idxaldan əldə edilən əlavə dəyər, aksiz və yol vergilərindən ibarətdir. Bütün bunları topladıqda sual yaranır - vergiləri yığan neçə orqan olmalıdır? Son 5 ildə idxaldan gələn əlavə dəyər vergisi artmaqda davam etsə də, ölkədə istehsal olunan məhsulların əlavə dəyər vergisi azalır. Bu o deməkdir ki, gömrük siyasəti hədəfinə çatmayıb. Sahibkarın gətirdiyi məhsula əlavə bəyannamə qiyməti tətbiq edilir, süni qiymət artımı yaradılır, nəticədə həmin sahibkar mənfəət əldə edə bilmir və mənfəət vergisi ödəmir. Şirkətlərin gəliri gömrük vasitəsilə onlardan alındığı üçün mənfəətlə işləyə bilmirlər”. 

İqtisadçı son illər əksər mütəxəssislərin səsləndirdiyi təklifi xatırladır, o da hesab edir ki, Dövlət Vergi Xidməti ilə Gömrük Komitəsi birləşdirilməlidir: “Vergi və gömrük siyasəti Gürcüstandan tutmuş ABŞ-a qədər bütün dünyada birlikdə aparılır. Bu iki siyasət ona görə birlikdə aparılmalıdır ki, ölkəyə nə qədər mal idxal edildiyi, daxildə hansı malların istehsalını stimullaşdırmağın mümkün olması və hansıların vergidən azad edilməsi lazım gəldiyi bilinsin. Bu səbəbdən mən Gömrük Komitəsinin ləğvinə və Vergi Xidmətinə birləşdirilməsinə ciddi ehtiyac olduğunu düşünürəm. Ümid edək ki, yaxın zamanda bu baş verəcək”. 

Natiq Cəfərli - Sosial Media

İqtisadçı Natiq Cəfərli isə Dövlət Vergi Xidmətinin elektronlaşma sahəsində atdığı addımları müsbət qiymətləndirir: “Vergi Xidməti müraciət və hesabatların elektron qaydada göndərilməsi ilə bağlı kifayət qədər işlək və çevik saytlardan birinə malikdir. Eyni zamanda, bu qurum sorğuların onlayn qaydada göndərilməsi və cavablandırılması baxımından digər dövlət orqanları ilə müqayisədə daha keyfiyyətli xidmət göstərir”.

Buna baxmayaraq o, qurumun çatışmayan cəhətlərini də qeyd edir: “Ümumilikdə götürdükdə Vergi Xidmətinin iş adamları ilə təmas yaratması, problemlərin həlli üçün onların iştirakıyla dəyirmi masalar və müzakirələr keçirməsi, qanunlarda olan boşluqların aradan qaldırılması istiqamətində fəaliyyəti hələ də qənaətbəxş deyil. Digər tərəfdən, son 5 ildə Vergi Məcəlləsinə yüzlərlə yeni dəyişikliklər edilməsi də onu göstərir ki, bu sahənin qanunvericiliyində sabitlik yoxdur. İş adamları tez-tez dəyişən vergi qanunvericiliyi şəraitində fəaliyyət göstərməyə məcburdurlar. Bu baxımdan illərdir Vergilər Nazirliyində yığılıb qalan problemlər bu gün də davam edir. Çünki bütün bu dəyişikliklər iş adamları ilə müzakirə edilmədən həyata keçirilib”. 

Əvvəl Vergilər Nazirliyi olaraq fəaliyyət göstərən Dövlət Vergi Xidməti 23 oktyabr 2019-cu ildə prezidentin "Azərbaycan Respublikasının İqtisadiyyat Nazirliyinin funksiyalarının və strukturunun genişləndirilməsi" haqqında Fərmanı ilə İqtisadiyyat Nazirliyi yanında yaradılıb.

Başlanğıcda 11 strukturu olan xidmətin tərkibində hazırda 27 qurum var. 

İqtisadiyyat

Mikayıl Cabbarov Azərbaycanın niyə ÜTT-yə üzv olmadığına aydınlıq gətirdi

17 May 2022

AZƏRTAC

İqtisadiyyat nazir Mikayıl Cabbarov Azərbaycancanın Ümumdünya Ticarət Təşkilatına tamhüquqlu üzv kimi qoşulacağını dəyərləndirib. APA-nın məlumatına görə, nazir beynəlxalq və dünya ticarət sistemi ənənəvi konyukturadan fərqli bir təkamülə keçməkdə olduğunu ifadə edib: "Növbəti onilliklər ərzində onun əsas elementlərindən biri regionlaşma və qloballaşmadır. Bu, o demək deyil ki, azad ticarət ideyası köhnələcək. Dəyərlər bəlkə də dəyişəcək. Bu, o demək deyil ki, Azərbaycan və yaxud digər hansısa ölkələr ÜTT-nin üzvü olmaqla kənarda qalacaqlar". Nazir Azərbaycanın hələ də bu təşkilata üzvlülüyünün olmadığının səbəbini ölkənin hələ də institusional mədəniyyətin, standartlara riayət ənənəsini, rəqabət, mal və xidmətlərdə sərbəst ticarətin olması ilə əlaqələndirib. "Bunlar hamısı ecosistemdə nəticə...
İqtisadiyyat

Mərkəzi Bank ili zərərlə başa vurub

17 May 2022

açıq mənbədən götürülüb

Azərbaycan Mərkəzi Bankı (AMB) 2021-ci ili 162 milyon 746 min manat xalis zərərlə başa vurub. Bu barədə məlumat qurumun maliyyə hesabatında yer alıb. Hesabata görə, ötən il AMB-nin faiz gəlirləri əvvəlki ilə nisbətən 22,5 % az, faiz xərcləri 11,6% çox, haqq və komissiya gəlirləri 99,9% çox, haqq və komissiya xərcləri 41 % az, amortizasiya olunan dəyərlə qiymətləndirilən maliyyə öhdəliklərinin ədalətli dəyərdə ilkin tanınması üzrə gəlirləri 7 dəfə az, amortizasiya olunan dəyərlə qiymətləndirilən maliyyə aktivlərinin ədalətli dəyərdə ilkin tanınması üzrə zərəri 11,8 dəfə az gəlir olub. Qiymətli kağızların realizasiyası üzrə xalis zərəri 35 milyon 394 min manat, törəmə maliyyə alətlərinin yenidən...

Seçilmiş Videolar

Toplum TV loqo