İqtisadiyyat

İran üzərindən gələn türkmən qazı -  “Azərbaycan bir sazişlə iki nəticə əldə edir”

Roza Məmmədova
30 Noyabr, 2021
654

President.az

“Türkmən qazı Avropa bazarına ayaq açır: Azərbaycana göndərilən türkmən qazı böyük ehtimalla Türkiyəyə satılacaq. Bunu uzun illərdir Rusiya və Çin bazarından asılı qalan Türkmənistanın Avropa bazarına ilk addımı hesab etmək olar”

Siyasi şərhçi Asif Nərimanlı noyabrın 28-də Azərbaycan, Türkmənistan, İran arasında qaz nəqli ilə bağlı imzalanan son razılaşmanın iqtisadi əhəmiyyətindən danışarkən belə deyir.

2021-ci il dekabrın 25-dən başlayaraq Azərbaycanın İran vasitəsilə Türkmənistandan ildə 1,5-2 milyard kubmetr qaz alacağı açıqlanıb.

Mətbuatın yazdığına görə, sövdələşmədən əldə ediləcək gəlir sayəsində İran öz qazını ölkənin beş bölgəsinə yönəldə biləcək. Azərbaycan isə  Türkmənistandan gündəlik 5-6 milyon kubmetr qaz alacaq.

Müddətsiz müqavilənin icrasına bu il dekabrın 22-də başlanacağı deyilir.

NiyəTransxəzər yox, Azərbaycan-İran-Türkmənistan?  Yeni razılaşma hansı prespektivlər vəd edir?

“Report”un məlumatına görə, son illər Azərbaycanda təbii qaz hasilatı artıb: “Hətta 2017-2018-ci illərdə ölkə üzrə təbii qaz hasilatı 7,2%, bu ilin birinci yarısında isə 20%-dən yuxarı artıb”.

Bunu da oxu: SOCAR-ın hesabatında böyük məbləğdə “texniki səhv”lər

Həmçinin, Neft Araşdırmalar Mərkəzinin rəhbəri İlham Şaban deyir ki, 2019-cu ilin yanvarın 1-dən Azərbaycan artıq qaz idxalçısı deyil: “2019-cu ilin ilk yarısının yekunları onun göstərir ki, həqiqətən də Azərbaycanda əmtəəlik qaz hasilatı 24 milyard kubmetr və ola bilsin bir qədər artıq olsun. 2018-ci ildə Azərbaycanda əmtəəlik təbii qaz hasilatı isə 19,2 milyard kubmetr təşkil edib. Bu gün Azərbaycanda kifayət qədər qaz hasilatı mövcuddur”.

İlham Şaban - Sputnik

Azərbaycanda kifayət qədər daxili qaz ehtiyatlarının olması zaman-zaman vurğulansa da, bununla belə ölkə rəsmiləri Avropaya qaz nəqlində Azərbaycanın da tranzit ölkə kimi maraqlı olduğunu ifadə edirlər.

Türkmən qazının Avropaya Cənub Qafqaz vasitəsilə nəql edilməsi ilə bağlı irəli sürülən layihələrədən ən məşhuru Transxəzər qaz kəməri layihəsidir.

İdeyası ilk dəfə 1990-cı illərin sonlarından gündəmə gəlsə də, hətta bununla bağlı tərəf ölkələrin razılıqları olsa da, qaz kəmərinin inşası həm milyardlarla (təxminən 8 milyard) maliyyə tələb etməsi, həm də siyasi maeələr səbəbindən indiyə qədər ləngiyib.

Bu ilin noyabrın 12-də İstanbulda VIII sammit zamanı Türk Dövlətləri Təşkilatı yaradılarkən bir sıra ekspertlər Transxəzər qaz kəməri ilə bağlı müəyyən razılıqların olacağını ehtimal edirdi.

İqtisadçı Qubad İbadoğlu hesab edir ki, Transxəzər qaz kəməri layihəsini hələ də arxa plana keçmiş kimi qiymətləndirmək olmaz. Bu qaz kəməri hələ də alternativ olaraq qalır, ancaq yaxın deyil, uzaq prespektivdə.

Qubad İbadoğlu - Açıq mənbələrdən götürülüb

Q.İbadoğlunun sözlərinə görə, Azərbaycanın Türkmənistandan birbaşa qaz alması üçün heç bir infrastruktur yoxdur:

“Əgər Azərbaycanın imkanları olsaydı, qazı 3-cü ölkə olan İran vasitəsilə deyil, birbaşa alardı. Azərbaycan Türkmənistandan həm də ona görə qaz alır ki, həm ölkənin ehtiyaclarını, həm də xaricə qaz ixracatını bunun hesabına ödəsin və ya artırsın. Bu baxımdan bunun effekti var. Daha əvvəllər SOCAR-la “Qazprom” şirkəti arasında əhəmiyyətli dərəcədə olmasa da qaz nəqli ilə bağlı razılaşmalar olub. Sadəcə nəql zamanı xərcləri tənzimləmək daha asan olduğundan belə müqavilələrə üstünlük verirlər. Azərbaycanın Türkmənistandan birbaşa qaz alması üçün infrastruktur olmasa da, Türkmənistanla İran, İranla da Azərbaycan arasında hazır infrakstruktur var”.

Azərbaycan bu razılaşma ilə nəyə nail oldu?

Siyasi şərhçi Asif Nərimanlı deyir ki, 2 milyard kubmetr qaz beynəlxalq qaz bazarı üçün o qədər də böyük olmasa da, burada Bakının strateji gedişi xüsusilə diqqət çəkir:

Bunu da oxu: Türk Dövlətləri Təşkilatının gələcəyi varmı?

“Türkmən qazı Avropa bazarına ayaq açır: Azərbaycana göndərilən türkmən qazı böyük ehtimalla Türkiyəyə satılacaq. Bunu uzun illərdir Rusiya və Çin bazarından asılı qalan Türkmənistanın Avropa bazarına ilk addımı hesab etmək olar.  

Bakı Transxəzər layihəsinin gerçəkləşməsinə qədər Aşqabada qaz bazarını şaxələndirmək imkanı yaradır: bu, Türk Dövlətləri Təşkilatına yeni qoşulan Türkmənistanın bu çətir altında fəaliyyətini daha da stimullaşdıracaq. Həmçinin gediş Transxəzər layihəsinə siyasi dəstəyi də artıra bilər”.

Asif Nərimanlı - Açıq mənbələrdən götürülüb

Siyasi şərhçinin sözlərinə görə, saziş İranla münasibətlərdə də yeni səhifə aça bilər:

“Tehranın regionda tranzit imkanı artır və bu, İranı Azərbaycanla işləməkdə maraqlı edir. İrana yeni imkanın yaradılması onun Ermənistan siyasətinin tamamilə dəyişməsi demək deyil. Bununla belə, Tehranı regionda müharibədən sonrakı vəziyyəti qəbul etməyə, Zəngəzur dəhlizinə münasibətini dəyişdirməyə, 3+3 formatına qoşulmağa sövq edir. Əliyev-Rəisi görüşünün atmosferi də bu gözləntiləri artırır. Beləliklə, Azərbaycan bir sazişlə iki nəticə əldə edir”.

İqtisadiyyat

Son 6 ayda Türkiyədə ev alan azərbaycanlıların sayı açıqlanıb 

Samirə Əli
10 Avqust 2022

Açıq mənbələrdən götürülüb

Azərbaycanlılar 2022-ci ilin ilk altı ayı ərzində Türkiyədə ümumilikdə 702 ev satın alıblar.  Bu barədə Türkiyənin milli statistika komitəsi məlumat verib. Aylar üzrə statistika isə belədir:   Yanvar - 89,  Fevral - 93 Mart - 115 Aprel - 156 May - 118  İyun – 131  Bildirilir ki, iyunda Türkiyədə mənzil alanların sayında Rusiya vətəndaşları ilk pillədə qərar tutub. Belə ki, Rusiya vətəndaşları bu ay ərzində 1887 mənzil satın alıblar. İkinci yerdə İran (987), üçüncü yerdə isə İraq vətəndaşları (807) yer alıb. https://toplum.tv/siyaset/azerbaycanli-turistler-ermenistanda-hansi-hallarda-sefer-etmek-mumkundur 2021-ci ildə İran vətəndaşları Türkiyədən 10 min 56 mənzil almaqla birinci yeri tutmuşdular. İkinci yerdə 8 min 661...
İqtisadiyyat

Payızda ölkədə un və un məmulatları bahalaşacaq?

Samirə Əli
8 Avqust 2022

Açıq mənbələrdən götürülüb

“Azərbaycan vətəndaşları sentyabr, oktyabrda piştaxtalarda un və un məmulatlarının bahalaşmasını müşahidə edəcəklər”. Bu sözləri iqtisadçı Asif İbrahimov yerli kanalların birinə verdiyi müsahibəsində bildirib. Əsas taxıl ixracatçıları olan Rusiya və Ukraynanın müharibə aparması səbəbilə dünyada taxıl böhranının olacağı proqnozlaşdırılırdı. Digər taxıl icrax edən ölkələrin də daxili tələbatı əsas gətirərək ixraca məhdudiyyətlər qoymasının prosesə mənfi təsir edəcəyi vurğulanırdı. Azərbaycan Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi yaxınlarda ölkədə 100 min hektar taxıl sahəsinin quraqlıq səbəbindən məhv olduğunu açıqladı. Butün bu proseslər Azərbaycana necə təsir göstərəcək? Payızda ölkədə həqiqətən un və un məmulatları bahalaşa bilərmi? Azərbaycanın taxıl ehtiyatı Azərbaycanın nə qədər taxıl ehtiyatının olması barədə rəsmi statistika...

Seçilmiş Videolar

Toplum TV loqo