İqtisadiyyat
Meliorasiya və Su Təsərrüfatı ASC: “Azərbaycan Sərsəng su anbarının ehtiyatından istifadə edərsə...”
27 Noyabr, 2020
Baxış: 1333
İqlim dəyişikliyi və şirin su mənbələrinin tükənməsi nəticəsində dünyanın qarşı-qarşıya qaldığı qlobal problemlərdən olan su qıtlığı Azərbaycan üçün də önəmli ekoloji təhdiddir. 

"Toplum TV” 44 günlük müharibədən sonra işğaldan azad edilən ərazilərdəki şirin su qaynaqlarının ölkənin su ehtiyatına göstərəcəyi təsiri öyrənməyə çalışıb.

İqtisadi İslahatların Təhlili və Kommunikasiya Mərkəzinin araşdırmalarına əsasən Qarabağda münaqişə başlayanadək ümumilikdə 24 su anbarı olub, bunlardan 3-ü qəzalı vəziyyətdədir. 22 meliorasiya təyinatlı su anbarından 2-i həm də enerji mənbəyidir. Bölgədə ən böyük su ehtiyatı Tərtərçayın üzərində yerləşən Sərsəng su anbarına məxsusdur. 

Su anbarı noyabrın 10-da Rusiya, Azərbaycan prezidentlərinin və Ermənistan baş nazirinin müharibənin başa çatmasına dair imzadığı bəyanata əsasən, Rusiya sülhməramlılarının nəzarətindəki konfliktli ərazidə qalır. Ancaq mütəxəssislər gələcəkdə Sərsəng su anbarından birgə istifadəni sitisna etmirlər və bunun danışıqların predmeti olacağını düşünürlər. 

Mütəxəssislərin təklifləri

ReAl Partiyasının icraçı katibi, iqtisadçı Natiq Cəfərli hesab edir ki, Sərsəng su anbarının konfliktli ərazidə qalmasının heç bir önəmi yoxdur: "Bildiyiniz kimi bu su anbarının geniş su potensialı var. Yəni onun potensialı erməni əsilli Azərbaycan vətandaşlarının yaşayacağı ərazilərin suvarılması üçün həddən artıq çoxdur. Bu səbəbdən daha böyük ərazilərə suyun çatdırılması üçün işlər görülməlidir. Düşünürəm ki, dekabrın 1-dən, ərazilərimizin tamamilə boşaldılmasından sonra danışıqlar masasında müzakirə olunacaq mövzulardan biri də Sərsəng su anbarından istifadənin bəlli çərçivələrinin müəyyən edilməsi olacaq”.  
 

Ətraf mühit və su məsələləri üzrə ekspert Rövşən Abbasov Tərtərçay üzərində yerləşən Suqovuşan və Sərsəng su anbarlarının Azərbaycanın su ehtiyatlarına əlavə töhvə verəcəyini söyləyir: "Sərsəng su anbarı üzərində ermənilər üçün xeyli böyük əhəmiyyəti olan böyük elektrik stansiyası var. Onlar Sərsəng su anbarından əsasən bu məqsədlə istifadə edirdilər. Bu səbəbdən onlara su qışda, bizə isə yayda lazımdır. Əgər Azərbaycan anbarın yerləşdiyi əraziyə öz ərazisi kimi baxıb oranı elektrik enerjisi ilə təmin etsə, bu zaman Sərsəng su anbarının suyundan istifadə edə biləcək. Yəni Qarabağda yaşayan əhalinin də elektrik enerjisi Azərbaycan tərəfindən verilsə, o zaman ermənilərin bu anbara ehtiyacı qalmaz, daha çox suvarmaya üstünlük verilər”. 

Kənd təsərrüfatı məsələləri üzrə ekspert Vahid Məhərrəmli hesab edir ki, Sərsəng su anbarı Azərbaycan üçün strateji önəmə malikdir və buna görə də mübahisəli ərazidə qalan su anbarı ilə bağlı problem tezliklə həll edilməlidir. Amma o bu məsələdə nikbun düşünmür: "Görünən odur ki, o su anbarının taleyi məlum deyil və bir müddət ermənilərin işğalı altında qalacaq. Azərbaycan hökuməti çalışmalıdır ki, konfliktli ərazilərlə bağlı məsələ tezliklə gündəmə gəlsin. Əks halda bu məsələ aktuallığını itirəcək və həmin ərazilərin ermənilərin işğalı altında qalması bizə yenidən problemlər yaradacaq”. 
 
 
Hökumətin qeyri-müəyyənliyi

Rəsmi qurumlar su anbarının aqibəti haqda danışmağın tez olduğunu bildirirlər. Elə "Azərbaycan Meliorasiya və Su Təsərrüfatı” Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin mətbuat katibi Dilqəm Şərifov da ümumi fikirlərlə kifayətlənir. 

O, "Toplum TV”-yə deyir ki, respublikanın 4-cü böyük su anbarı olan Sərsəng su anbarından  istifadə Azərbaycanın kənd təsərrüfatının inkişafı üçün önəmli addım olacaq: "Layihəyə əsasən, Azərbaycan Sərsəng su anbarının ehtiyatından istifadə edərsə Tərtər, Ağdam, Bərdə, Goranboy, Yevlax və Ağcabədi rayonlarında 96 min hektara yaxın torpaq sahəsini suvarma suyu ilə təmin etmək mümkün olacaq. 1976-cı ildə tikilən, uzunluğu 12 kilometr olan anbarın ümumi su tutumu 560 milyon kubmetr, bəndinin hündürlüyü isə 125 metrdir”.
 
 
İşğaldan öncə sözügedən su anbarı yüz minlərlə insanın yaşadığı böyük bir kənd təsərrüfatı regionunda başlıca su təminatçısı idi. 

İqtisadi İslahatların Təhlili və Kommunikasiya Mərkəzinin araştırmalarına əsasən, Sərsəng su anbarından başqa bu ərazidə ümumi tutumu 80 milyon kubmetr olan digər su anbarları da var və 15 min hektar torpaq sahəsini suvarma potensialına malikdir. 

Bundan əlavə, işğaldan azad edilmiş Cəbrayıl və Zəngilan ərazisində yerləşən Xudafərin su anbarına nəzarətin Azərbaycan tərəfinə keçməsi 75 min hektar yeni ərazinin suvarılması üçün imkan yarada bilər. Xudafərin su anbarının həcmi bəzi hesablamalara görə 1.6 milyard kubmetrdir. Həmçinin regionda 11 yeraltı şirin su mənbəyinin yerləşdiyi ehtimal edilir. Digər ölçü ilə bu 1 milyon 968 min kubmetr yeraltı şirin su təchizatı deməkdir.

Natiq Cəfərli Azərbaycanda son illər kənd təsərrüfatında məhsuldarlığın səviyyəsinin aşağı olmasını ölkənin su ehtiyatlarının azlığı ilə əlaqələndirərək işğaldan azad edilmiş ərazilərdəki su mənbələrinin əhəmiyyətini belə izah edir: "Azərbaycanda son iki ildə aqrar sahədə ən ciddi problemlərdən biri suvarma ilə bağlı idi. Xüsusilə cənub-qərb rayonlarındaki fermerlərin suya çıxış imkanları məhdud səviyyədə idi. Ümumiyyətlə ölkədə olan su qıtlığı məhsuldarlığı aşağı salan ilk faktordur. Bizdə 1 hektardan götürülən məhsul növü digər ölkələrlə müqayisədə kifayət qədər azdır. Yeni su hövzələrinə, çaylara və su barajlarına çıxış isə Azərbaycanın suvarma problemlərinin böyük bir qisminin həll edilməsində ciddi rol oynayacaq. Eyni zamanda bu, işğaldan azad edilmiş ərazilərdə aqrar sahənin inkişafı və məhsuldarlığın artırılması üçün də çox əhəmiyyətlidir”.
 
Nigar Səmədli
İqtisadiyyat

Natiq Cəfərli: “SOCAR-da rəhbərlik dəyişikliyi son mərhələyə çatıb”

Aytac Məmmədli
23 Yanvar 2021

Sosial media

“SOCAR İnvestisiya Holdinqinə daxildirsə, idarəetməni də Müşahidə Şurası həyata keçirəcəksə, şirkətin rəhbərliyinə - prezident və vitse-prezidentə nə ehtiyac qalır?”   İqtisadçı Natiq Cəfərli SOCAR-da Müşahidə Şurasının yaradılması ilə bağlı "Toplum TV"-nin sualına cavab verərkən belə deyib.  Prezident İlham Əliyev yanvarın 23-də "Azərbaycan Respublikası Dövlət Neft Şirkətinin idarə edilməsinin təkmilləşdirilməsinə dair tədbirlər haqqında" fərman imzalayıb.   Fərmana əsasən,  Azərbaycan Respublikası Dövlət Neft Şirkətinin fəaliyyətinə ümumi rəhbərliyi və nəzarəti həyata keçirmək üçün SOCAR-da Müşahidə Şurası yaradılıb. Dövlət şirkətlərinin qeyri-rentabelli çalışması, korrupsiya ehtimallarının yüksək olması, xərclərin şişirdilməsi ilə bağlı hökumətin son dövrlərdəki etiraflarını xatırladan N.Cəfərli deyir ki, son aylarda hətta prezident səviyəsində də...
İqtisadiyyat

Azərbaycan nefti bahalaşmaqda davam edir
 

21 Yanvar 2021

modern.az

Azərbaycan neftinin qiyməti 57 dollara yaxınlaşıb. Belə ki, dünya bazarında "Azeri LT CIF" markalı xam neftin qiyməti 0,45 ABŞ dolları və yaxud 0,80% bahalaşıb. "OilPrice.com" yanvarın 21-də xəbər verib ki, “Azeri Light” markalı neftin bir barelinin qiyməti 56,84 ABŞ dolları təşkil edib. Dünya bazarında "Brent" markalı neftin bir bareli isə hazırda 55.98 dollardan satılır.
Seçilmiş Videolar