İqtisadiyyat

Natiq Cəfərli: “Azərbaycanın belə kəskin addımlar atacağını düşünmürəm”

Nigar Səmədli
23 Mart, 2021
1058

Açıq mənbələrdən

“Azərbaycanın Rusiya, Qazaxıstan, Gürcüstan, Ukrayna kimi bir çox MDB ölkələrindən əsas fərqi odur ki, bizdə məzənnə siyasəti inzibati qaydada tənzimlənir. Yəni bazar elementləri məzənnənin formalaşmasında rol oynamır”.

İqtisadçı-ekspert Natiq Cəfərli bir sıra ölkələrin mərkəzi banklarının monetar siyasətini “Toplum TV”-yə şərh edərkən belə deyib.

"Fitch Ratings" beynəlxalq agentliyi analitiklərinin proqnozlarına görə, 2021-2022-ci illərdə MDB regionunun (Gürcüstan və Ukrayna da daxil olmaqla) bir çox ölkəsində mərkəzi banklar monetar siyasətini sərtləşdirəcək.

Agentlik hesab edir ki, artım miqyası 2014-2015-ci illər sonrası dövrlə müqayisədə daha mülayim olacaq.

"Fitch Ratings" monetar siyasətdə dəyişikliyin başlıca səbəbi kimi COVID-19 pandemiyası fonunda artan inflyasiya təzyiqini göstərir. Qeyd olunur ki, MDB-də monetar siyasəti sərtləşdirən sonuncu ölkə Rusiyadır və o, martın 19-da uçot dərəcəsini 4,5%-ə yüksəldib, Ermənistan isə dekabrdan bəri uçot dərəcəsini 1,25 faiz bəndi artıraraq 5,5%-ə qaldırıb.

Ukrayna və Gürcüstan martda uçot dərəcəsini müvafiq olaraq 6,5%-ə və 8,5%-ə çatdırıb.

Natiq Cəfərli bildirir ki, MDB ölkələri iqtisadi siyasətlərini Rusiya modelinə uyğunlaşdırırlar: “Təəssüf ki, MBD regionundakı ölkələrin bir çoxu monetar siyasət yürüdərkən əsasən Rusiya Mərkəzi Bankının atdığı addımları izləyir. Bu bank pandemiya başlayanda faizləri kəskin şəkildə aşağı çəkməyə başladı. Son iclasında uçot dərəcəsini 0,25% yuxarı çəkdi ki, bu, son aylarda atdığı ilk addım idi. Eyni zamanda, MDB ölkərinin bəzilərində də bənzər addımların atıldığının şahidi olduq”.

Azərbaycan Mərkəzi Bankının İdarə Heyətinin martın 19-da verdiyi qərara əsasən, uçot dərəcəsi 6,25% səviyyəsində saxlanılıb. Faiz dəhlizinin aşağı həddi 5,75%, faiz dəhlizinin yuxarı həddi isə 6,75% səviyyəsində qalıb. Bundan əlavə, faiz dәhlizinin parametrlәrinә dair növbəti qərarların 30 aprel, 18 iyun, 30 iyul, 17 sentyabr, 29 oktyabr,17 dekabr tarixlərində verilməsi nəzərdə tutulub.

N.Cəfərlinin sözlərinə görə, Azərbaycanda digər MBD ölkələrindən fərqli olaraq məzənnə siyasəti inzibati qaydada həyata keçirilir: “Azərbaycanda da Mərkəzi Bankın iclası keçirildi və uçot dərəcəsi sabit saxlanıldı. Sadəcə, Azərbaycanın Rusiya, Qazaxıstan, Gürcüstan, Ukrayna kimi bir çox MDB ölkələrindən əsas fərqi odur ki, bizdə məzənnə siyasəti inzibati qaydada tənzimlənir. Yəni Rusiyada rublun məzənnəsi gündəlik olaraq oynayır, dünyada və Rusiyada gedən iqtisadi proseslərə görə dəyişir. Bizdə isə inzibati qaydada tənzimləndiyindən bazar elementləri məzənnənin formalaşmasında rol oynamır, hətta Mərkəzi Bankın uçot dərəcəsi də iqtisadi göstəricilərə görə tənzimlənmir”.

İqtisadçı həmçinin qeyd edir ki, normal iqtisadi sistemi olan ölkələrdə Mərkəzi Bank uçot dərəcəsini aşağı salan kimi, kredit faizlərində də azalma müşahidə edilir.
“Azərbaycan Mərkəzi Bankının uçot dərəcəsi təxminən 6-7 il bundan öncə ən aşağı səviyyədə idi - 3%-dən bir az yüksək. O zaman da kredit faizləri yüksək idi - istehlak kreditləri 25-30%, biznes kreditləri isə 20-25% civarında. Sonradan faizlər sərt şəkildə yüksəldildi, uçot dərəcəsi 15%-ə qaldırıldı, amma kreditlərdə dəyişiklik olmadı. İndi 6,25%-dir, yenə də kreditlərə birbaşa təsir görmürük. Çünki bizdə iqtisadi institutlar, qiymətli kağızlar bazarı, valyuta bazarı və səhm bazarı hələ formalaşmayıb deyə, Mərkəzi Bankın atdığı addımlar da iqtisadiyyata məhdud təsir göstərir”.

Azərbaycanda da sərt monetar siyasət tətbiq oluna bilərmi?

N.Cəfərli buna ehtimal vermir: “İnflyasiyanın qarşısını almaq üçün sərt monetar siyasətin yeridilməsini bəzi ölkələrdə açıq şəkildə görürük. Məsələn, Türkiyədə bu addım siyasi böhranla nəticələndi, hətta Mərkəzi Bankın rəhbərliyi dəyişdirildi. Azərbaycanın belə kəskin addımlar atacağını düşünmürəm, çünki qeyd etdiyim kimi, Mərkəzi Bankın birbaşa təsir imkanları çox məhduddur. Bu səbəbdən inzibati qaydada məzənnənin saxlanılması siyasəti davam edəcək və uçot dərəcəsi indiki səviyyələrdə saxlanılacaq”.

İqtisadiyyat

Azərbaycan İranla Naxçıvana kommunikasiyaların tikintisindən danışıb

19 May 2022

açıq mənbədən götürülüb

Azərbaycan baş nazirinin müavini, Azərbaycan və İran arasında İqtisadi, Ticari və Humanitar Məsələlər üzrə Dövlət Komissiyasının həmsədri Şahin Mustafayev Tehranda İranın XİN başçısı Hüseyn Əmir Abdullahiyanla görüşüb.  “Turan”ın məlumatına görə, tərəflər Azərbaycanın Şərqi Zəngəzur iqtisadi bölgəsi və Naxçıvan Muxtar Respublikası arasında İran ərazisindən keçən yeni kommunikasiyaların yaradılması haqqında razılaşmaların həyata keçirilməsinin əhəmiyyətini qeyd ediblər. Eyni zamanda iqtisadi, ticari sahələrdə, nəqliyyat sahəsində, humanitar sahədə və digər sahələrdə əlaqələrin inkişaf etdirilməsi məsələləri müzakirə olunub. Hər iki dövlət rəsmisi regional əməkdaşlıq məsələləri ilə bağlı fikir mübadiləsi aparıblar. Bir müddət əvvəl, martın 11-də Azərbaycan baş nazirinin müavini Mustafayev və İranın yol və şəhərsalma naziri Rüstəm Qasımi...
İqtisadiyyat

AZAL-ın zərəri şirkətin aktivlərinin 90%-ni təşkil edir

18 May 2022

azal.az

“Azərbaycan Hava Yolları” dövlət aviaşirkəti maliyyə hesabatı açıqlayıb. "Turan”ın məlumatına görə, indiyədək 2019 və 2020-ci illər üzrə audit edilmiş hesabatlar (Deloitte & Tuoche) əlçatandır və bu hesabatlara əsasən, ötən ilin əvvəlində AZAL-ın zərəri (1 milyard 764 milyon manat) aviaşirkətin aktivlərinin 90%-ni təşkil edib. 2020-ci ildə COVID-19 koronavirus pandemiyası ilə əlaqədar AZAL-ın birbaşa gəlirləri 1 milyard 8,4 min manatdan (593,1 milyon dollar) 335,2 milyon manata (197,1 milyon dollar) qədər azalıb. Pandemiya ilə bağlı itkiləri kompensasiya etmək üçün hökumət il ərzində aviaşirkətə ümumilikdə 232 milyon manatdan çox subsidiya ödəyib. Bununla yanaşı, 2020-ci il üçün AZAL-ın əməliyyat xərcləri 540 milyon manatı (317,6 milyon...

Seçilmiş Videolar

Toplum TV loqo