Müsahibə

Şahin Cəfərli: "Ermənistan prosesləri gecikdirməyə çalışsa da, axırda icra etməyə məcbur olacaq"

Vüsalə Mikayıl
18 Avqust, 2021
1178

Sosial Media

Rusiya, Azərbaycan və Ermənistan baş nazir müavinlərindən ibarət üçtərəfli işçi qrupu avqustun 17-də yenidən işə başlayıb. Üçtərəfli danışıqların yenidən bərpası və gələcək fəaliyyəti ilə bağlı məsələləri  “Toplum Tv” siyasi-şərhçi Şahin Cəfərli ilə müzakirə edib.

- Rusiya,Azərbaycan və Ermənistan baş nazir müavinlərindən ibarət üçtərəfli işçi qrupu avqustun 17-də yenidən işə başlayıb. Yaxın gələcəkdə üçtərəfli formatda aparılan danışıqlar nəticəsində vacib qərarın verilməsi gözlənilirmi? Bu görüşlər sülh müqaviləsinin bağlanması  ilə nəticələnə bilərmi? 

- Bu danışıqlar Ermənistan və Azərbaycan arasında sülh müqaviləsinin bağlanmasını nəzərdə tutmur. Konkret olaraq 10 Noyabr 2020-ci il tarixli bəyanat və bu bəyanatdan irəli gələn 11 yanvar 2021-ci il tarixli Moskva razılaşmalarının həyata keçirilməsi üçün təşkil edilib. Yəni əsas məqsəd bölgədəki kommunikasiya əlaqələrinin yaradılması və bərpası üçündür.  

- Danışıqların əsas məğzində kommunikasiyaların açılması durur. Ermənistan isə hələ də Zəngəzur avtomobil yolunun çəkilməsinə etiraz edir. Danışıqlar nəticəsində Ermənistan öz mövqeyini dəyişə bilərmi və ya hər hansı bir yumşalma göstərə bilərmi?

- Təbii ki, göstərə bilər. Çünki bu razılaşmaların altında Rusiyanın da imzası var və o, bu razılaşmaların həyata keçməsini istəyir. Yəni bölgədəki nəqliyyat və kommunikasiyaların bərpası ilk növbədə Rusiyanın geostrateji maraqları çərçivəsində baş verəcək. Burada Azərbaycanın da maraqlarını qeyd etmək lazımdır. Zəngəzur yolunun açılması, Naxçıvan Muxtar Respublikası ilə Azərbaycanın digər bölgələri arasında birbaşa avtomobil əlaqələrinin yaradılması bizə də faydalı olacaq.  Düzdür, Ermənistan bu prosesləri nə qədər gecikdirməyə çalışsa da, axırda icra etməyə məcbur olacaq. Çünki Ermənistanın Rusiyanın iradəsinə qarşı çıxmağa gücü yoxdur və təzyiqə uzun müddət tab gətirə bilməz. 

Rəsmi səhifə

- Ermənistanla Azərbaycan arasında kommunikasiyaların açılması ilə Rusiya nə əldə edəcək?

- Zəngəzur dəhlizi birbaşa Rusiyanın nəzarətində olacaq və Rusiya sərhəd qoşunları tərəfindən qorunacaq.  Həmin yoldan  istifadə isə Rusiyanın icazəsi ilə baş tutacaq. Zəngəzur yolunun açılması faktiki olaraq regionda Rusiyanın təsirini və əlindəki rıçaqları artıracaq. Əlbəttə ki, bu baxımdan məsələ Rusiyanın maraqları çərçivəsindədir. Digər tərəfdən Zəngəzur yolu açılmadan Azərbaycan öz ərazisi üzərindən Rusiyaya Ermənistanla birbaşa əlaqəyə girməyə imkan verməyəcək.  Zəngəzur yolunun açılmasına Ermənistan razılıq verməlidir ki, Azərbaycan vasitəsilə Rusiya-Ermənistan ticarət və digər məqsədlər üçün əlaqələri baş tutsun. Sovet dövründə mövcud olan dəmiryol əlaqələrinin bərpası ideyası da var. Həmçinin Qazax-Yerevan dəmiryol xəttinin bərpası da gündəmdədir. Rusiya ilə Ermənistan arasında əlaqə hazırda Gürcüstan vasitəsilə həyata keçirilir.  Amma həmin ərazi qış aylarında donur. Avtomobillərin hərəkəti ya mümkün olmur, ya da çətinləşir. Bu baxımdan Rusiya üçün ilin bütün fəsillərində çox rahat işləyəcək bir dəmiryolu xəttinin olması önəmlidir.

- Ermənistan və Azərbaycan  arasında düşmən ritorikası qalmaqdadır və hələ də atəşkəs tam olaraq bərpa edilməyib. Sülh müqaviləsi imzalanmadan kommunikasiya xətlərinin bərpasından danışmaq nə dərəcədə realdır?

- Əslində, bu çox məntiqsizdir. Ermənistan bizim ərazi bütövlüyümüzü tanımır, iki dövlət arasında diplomatik əlaqələr yoxdur. Amma digər tərəfdən nəqliyyat əlaqələrinin bərpa olunması istənilir. Yəni burada bir məntiqsizlik var. Ona görə də Azərbaycanın mövqeyində çox haqlıdır. Rəsmi Bakı Yerevanla ilk növbədə sülh müqaviləsinin şərtlərini razılaşdırıb onu imzalamaq istəyir ki, sonradan əlaqələrin bərpasının önündə hansısa bir əngəl dayanmasın. Amma mən belə düşünürəm ki, Rusiya Azərbaycan və Ermənistan arasında sülh sazişi imzalamadan kommunikasiya xətlərinin bərpası mövqeyindədir.  Əvvəlcədən imzalanmış 10 noyabr və 11 yanvar razılaşmalarına əsasən işlərin həyata keçirilməsi niyyətindədir. 

Zəngəzur - Açıq mənbələrdən götürülüb

- Sülh müqaviləsi imzalanmadan Ermənistan və Azərbaycan arasındakı kommunikasiya xətlərinin təhlükəsizliyinə necə  zəmanət vermək olar? Burada hansı təhlükəsizlik mexanizmlərindən istifadə edilməlidir?

- Anlaşmalarda bunlar qeyd olunub. Laçın dəhlizinin təhlükəsizliyi Rusiya sülhməramlılarının nəzarətindədir, Zəngəzur dəhlizi isə Rusiya sərhəd qoşunları tərəfindən qorunur.  Mahiyyətcə hər ikisi Rusiyanın nəzarətində olacaq. 

- Yəni, Azərbaycan və Ermənistan vəziyyətə nə dərəcədə müdaxilə edə biləcək?

- Faktiki olaraq, Azərbaycanın və Ermənistanın həmin yollara nəzarət və ya müdaxilə etmək hüquqları olmayacaq. 
 

Müsahibə

Elman Fəttah: "Azərbaycanın Minsk qrupunu iqnor etməsi ağlabatan görünmür"

Vüsalə Mikayıl
24 Sentyabr 2021
“Toplum Tv”-nin bu dəfəki müsahibi siyasi şərhçi Elman Fəttahdır. O, son zamanlar Azərbaycanın Qarabağ münaqişəsi və qonşu ölkələrlə bağlı yürütdüyü xarici siyasəti şərh edib. Müsahibəni təqdim edirik. -Rusiyanın XİN başçısını müavini Andrey Rudenko deyib ki, Minsk qrupu həmsədrləriylə birgə Nyu-Yorkda Azərbaycan, Ermənistan XİN başçılarının görüşü gözlənilir. Minsk qrupu ölkələri təkidlə danışıqların bərpa olunmasına dair çağırışlar səsləndirirlər. ABŞ-ın Ermənistandakı səfiri də dəfələrlə Qarabağın statusunun müəyyənləşdirilməsi barədə fikirlər səsləndirib. Azərbaycan Minsk qrupu vasitəçiliyi ilə danışıqları bərpa etməlidirmi? Bu danışıqların tematikası nə ola bilər? Minsk qrupunu təklif edəcəyi yeni nələrsə varmı? Burada Dağlıq Qarabağın statusu da müzakirə mövzusu ola bilərmi? -ATƏT-in Minsk qrupu...
Müsahibə

“Müstəqil Azərbaycanda xilaskar ordunun komandanının heykəlinin olmaması üzücü haldır”

Nigar Səmədli
15 Sentyabr 2021

Sosial Media

Sentyabrın 15-i Bakının erməni-bolşevik birləşmələrindən azad olunduğu gündür.   “Toplum TV” bu günlə əlaqədar tarixçi, tədqiqatçı-jurnalist Dilqəm Əhməddən müsahibə alıb. Dilqəm Əhməd- Sosial media   - Dilqəm bəy, 1918-ci ildə Bakının işğaldan azad edilməsinin tarixi əhəmiyyətindən danışardınız, bu hadisə sonrakı proseslərə necə təsir etdi?   - Cümhuriyyət liderləri Bakının azad edilməsinin vacibliyinə sonralar məqalələrində dəqiq şəkildə toxunublar. Haqlı olaraq yazıblar ki, Bakının azadlığı 28 Mayda elan olunan istiqlalın əməldə həyata keçməsinin əsasını qoydu. Nəzərə alaq ki, istiqlal Tbilisidə elan olunmuşdu, amma faktiki Gəncə istisna olmaqla, demək olar ki, ölkə ərazisində hökmümüz keçmirdi. Bakı Şaumyanın əlində idi, Gəncəyə doğru hücuma hazırlaşırdı....
Seçilmiş Videolar