Sosial

Helikopter qəzası - “Qara qutu açılmamış kənar müdaxiləni necə istisna etmək olar?”

Aytac Məmmədli
2 Dekabr, 2021
1077

Açıq mənbələrdən götürülüb

Noyabrın 30-da Dövlət Sərhəd Xidmətinin (DSX) Mi-17 tipli 20136 bort nömrəli hərbi helikopteri Xızıda yerləşən "Qaraheybət" aviasiya poliqonunda təlim uçuşları yerinə yetirərkən qəzaya uğrayıb, 14 nəfər ölüb, iki nəfər yaralanıb.  

DSX rəisi general-polkovnik Elçin Quliyev bildirib ki, helikopter Səngəçal aerodromundan saat 10:16-da havaya qalxaraq "Qaraheybət" təlim meydanı istiqamətinə uçuş edib, saat 10:36-da təlim meydanında təyin olunmuş meydançaya eniş edərkən qəzaya uğrayıb.

Faktla bağlı Baş Prokurorluğun İstintaq idarəsində Cinayət Məcəlləsinin 352.2 (uçuş və ya uçuşa hazırlıq qaydalarını pozma ehtiyatsızlıqdan iki və ya daha çox şəxsin ölümünə səbəb olduqda) və digər maddələri ilə cinayət işi başlanıb.

Prokurorluğun məlumatına görə, helikopterin qəzaya uğraması faktında hər hansı kənar müdaxilənin olması istisna olunur: “Hadisənin pilotun ehtiyatsızlığı, helikopterdə baş vermiş hər hansı texniki nasazlıq, hava şəraiti, o cümlədən hər-hansı digər səbəbdən baş verməsi ilə bağlı bütün ehtimallar ətraflı yoxlanılır”.

Prokurorluqdan bildirilir ki, Müdafiə Nazirliyindən cəlb olunan mütəxəssis tərəfindən "qara qutu"nun tədqiqi aparılır.

Baş prokuror Kamran Əliyev isə helikopter qəzasını siyasiləşdirməməyi tələb edir: "Heç bir fakta söykənməyən əsassız şayiələr yayılır. Bu kimi şəxslər barədə respublika qanunlarında nəzərdə tutulan ən sərt tədbirlər görüləcək. Bu faciədən siyasi məqsədlər üçün istifadə edilməsi yolverilməzdir”.

Bunu da oxu: Bakının tarixə düşdüyü faciəvi gün – “Mən o gün iki balamın meyitini qollarımda daşıyıb çıxardım...”

Qəzaya uğramış helikopterdən sağ çıxan hərbçilər xəstəxanada açıqlama veriblər. “Real TV”yə danışan polkovnik-leytenant Emil Cəfərovun sözlərinə görə, uçuşdan əvvəl heç bir şübhəli məqam olmayıb: “Heç bir məhdudiyyət aşılmamışdı. Helikopterin desant daşıma sayı 24 nəfərdir. Helikopterlərin hamısı təzədir. Hər bir şeyi yoxlanılmışdı. O an mənim üçün saniyələr idi.  Küləklə bağlı heç bir məhdudiyyət aşılmamışdı. Proqnoza görə, külək günortadan sonra olmalı idi”.

Digər yaralı hərbçi, kapitan Ramil Ədilov bildirib ki, helikopter enişə gələndə birdən-birə idarəetmə itirilib: “Hündürdən sürətlə yerə çırpıldıq. Qəza anı saniyələr idi. Mən qışqırdım və bir də ayıldım ki, buradayam. Heç bir kənar müdaxilə olmayıb. Külək də elə çox deyildi. Hər dəfə atış yerinə getdiyimiz poliqon idi. Helikopterin qarantiya müddəti bitmişdi. Təmirdən yeni gəlmişdi”.

“Rəsmi açıqlamalar yetəri qədər dəqiq deyil”

“Toplum TV”-yə danışan hərbi jurnalist Səxavət Məmmədin dediyinə görə, hadisə baş verəndən sonra DSX-nin mətbuat xidməti məlumat yaymaqdan qaçınıb, buna görə də qəzayla bağlı şayiələr çox yayılıb: “Ermənistan və Rusiya mətbuatında helikopter qəzasında şəhid olanların siyahısı açıqlanmışdı, amma bizdə hələ də bir məlumat yox idi. Ola bilər ki, Elçin Quliyev heyətini itirib, gərgindir. Amma prokurorluğun nümayəndələri ki, danışa bilərdi. Onlar məlumatı tezdən verməli idilər ki, bu qədər şayiələr yayılmasın”.

Səxavət Məmməd - Sosial Media

Jurnalistin sözlərinə görə, rəsmi açıqlamalar yetəri qədər dəqiq deyil: “Təzada baxın: Həm deyirlər, "qara qutu"nun açılmasını gözləyək, həm də deyirlər ki, kənar müdaxilə yoxdur. Qara qutu açılmamış kənar müdaxiləni necə istisna etmək olar? Elçin Quliyev deyir ki, təyyarə yeni idi, ancaq təmirdən təzə çıxmışdı. Bu necə olur? Ordakı jurnalistlərin heç biri də bunu aydınlaşdırmağa çalışmadı”.

Helikopter qəzası barədə jurnalistin öz ehtimalları olsa da, hələlik rəsmi cavabları gözləməyin lazım olduğunu deyir: “Burdakı versiyalardan biri havanın küləkli olmasıdır. Həmin istiqamətdə küləyin sürəti 19 km/saat olub. Həmin helikopter sürəti isə 250 km/saatdır. 250-nin qarşılıında 19 heç bir şeydir. Deməli, problem külək deyil. Pilotlar da müsahibəsinə deyir ki, külək yox idi, vertolyot texniki baxımdan nasaz deyildi. Ən son versiya pilotun ehtiyatsızlığı ola bilər”.

S. Məmməd pilotun kim olmasıyla bağlı rəsmi açıqlama olmadığını da vurğulayır:

“Pilotun kim olduğunu yazmırlar. Əgər pilot Füzuli Cavadov idisə, o, ölkədəki ən yaxşı pilotlardan bəlkə də birincisi idi. Xəzərdə neft buruqlarında yanğın baş verən zaman qasırğada Füzuli Cavadov insanları təxliyyə edib. Yəni küləyə bu qədər dayanıqlı bir adam olub. Hadisə eniş zamanı baş veribsə, ola bilər, pilot ya huşunu itirib, ya da ürəyi gedib”.

Yüksək rütbəli hərbçilərin eyni anda helikopterdə olması qanun pozuntusudurmu?

Jurnalistdən fərqli olaraq hərbi ekspert Şair Ramaldanov qəzayla bağlı ilkin versiyalarını söyləməkdən çəkinir. Deyir ki, qəzanın əsl səbəbləri "qara qutu" oxunandan sonra bəlli olacaq: "Ordan gələcək məlumatı gözləyək, ən dəqiq səbəblər ondan sonra bilinəcək. Bu məsələ şəxsən Prezidentin nəzarəti altındadır. Lazım olan ilkin məlumat brifinqdə əhalinin diqqətinə çatdırılıb. Qalan məsələlər barədə isə nəsə söyləmək hələ tezdir".

Bunu da oxu: Əsgərləri Polad Həşimovu necə xatırlayır?

Ekspertin sözlərinə görə, hava şəraiti nəzərə alınmadan uçuş planlaşdırıla bilməz: "Hava şəraiti ilə bağlı həmişə dəqiq məlumat alınır.  Əgər uçuşa təhlükə törədəcək hər hansı bir amil varsa, helikopter göyə qalxmaz. Çünki onun uçması üçün müəyyən mütəxəssislər icazə verirlər, prosedur sənədləşdirilir".

Şair Ramaldanov - Açıq mənbələrdən götürülüb

Ş. Ramaldanov qeyd edir ki, helikopterdəki heyət yüksək vəzifəlilər olmayıb, bu baxımdan da nizamnamə qaydalarını pozan heç nə yoxdur: "Biri polkovnik-leytenant idi, qalanları mayor, kapitan, baş leytenant. Və nəzərə almaq lazımdır ki, helikopterlərdə daha çox rəhbər heyət gedir, əsgərlər yox. Ona görə onların eyni vertolyotda olmaları təəccüb doğurmamalıdır".

Helikopterin texniki xüsusiyyətləri

Rusiya istehsalı olan Mi-17 tipli hərbi helikopter DSX-nin arsenalına təxminən 10 il əvvəl daxil edilib. Helikopter 4 fəaliyyətdə istifadə olunur - sanitar, nəqliyyat, desant daşınma və döyüş tətbiqində. Helikopterin maksimal çəkisi 13 tondur. Mi-17-ni idarə etmək heç də asan olmadığı üçün, bu iş təcrübəli pilotlara həvalə olunur.

Açıq mənbələrdən götürülüb

Mi-17 dünyanın 60-dan çox ölkəsində istifadə olunur. Maksimal sürəti 250 km/saatdır, helikopterə 24 nəfər əyləşə bilir.

Xatırlatma

1995-ci ildən bu yana Azərbaycanda texniki nasazlıq səbəbindən baş verən helikopter və təyyarə qəzalarında 110 nəfər həlak olub. Onlardan 89 nəfəri mülki, 21 nəfəri hərbçidir.

Yüksək rütbəli şəxslərin həlak olduğu başqa bir helikopter qəzası  30 il əvvəl Qarakənd səmasında baş verib. Bu qəzada Dövlət katibi Tofiq İsmayılov, baş prokuror İsmət Qayıbov, sabiq daxili işlər naziri Məhəmməd Əsədov, millət vəkilləri Vaqif Cəfərov və Vəli Məmmədov da olmaqla 22 nəfər həlak olub.

Qarakənd faciəsi ilə bağlı bu günədək müxtəlif versiyalar səsləndirilsə də, cinayəti törədən şəxsləri müəyyənləşdirmək mümkün olmayıb. 2010-ci il noyabrın 20-də Qarakənd faciəsi cinayət işi üzrə istintaq dayandırılıb.

 

Sosial

Azərbaycanda koronavirusa yoluxmaların sayı 700-ü keçdi

17 Avqust 2022

Açıq mənbələrdən götürülüb

Azərbaycanda son gündə 710 nəfər koronavirusa yoluxub. Bu barədə avqustun 17-də Nazirlər Kabineti yanında Operativ Qərargahdan məlumat verilib.  Bildirilib ki, 503 nəfər müalicə olunaraq sağalıb, ölüm halı qeydə alınmayıb. https://toplum.tv/sosial/tebib-resimisinin-muemmali-aciqlamasi-payizda-karantin-tetbiq-edilecek Ölkədə bu günədək ümumilikdə 806 472 nəfər koronavirusa yoluxub. Onlardan 793 268 nəfər müalicə olunaraq sağalıb, 9 777 nəfər ölüb, hazırda aktiv xəstə sayı 3 427 nəfərdir. Son gün ərzində 4852, hazırkı dövrədək isə 7 106 376 test aparılıb.
Sosial

182 ölkə arasında 121-ci – Azərbaycanda internetin sürəti niyə zəifdir?

Roza Məmmədova
17 Avqust 2022

Açıq mənbələrdən götürülüb

Bu ilin iyul ayında Azərbaycanda sabit genişzolaqlı internetin orta sürəti 20,89 MB/S olub, bu göstərici ilə Azərbaycan ölkələrin qlobal reytinq siyahısında 121-ci yerdə qərarlaşıb. Halbuki iyun ayında Azərbaycan siyahıda 3 pillə irəlidə idi. İnformasiyanı sabit genişzolaqlı internetin sürəti ilə bağlı dünyanın 182 ölkəsində araşdırma aparan  “Speedtest Global Index” yayıb. Sabit genişzolaqlı internetin sürətinə görə dünya ölkələri arasında ilk pillədə Çili (212,98 MB/S), sonuncu pillədə Əfqanıstan (1,85 MB/S) qərarlaşıb. Türkiyə 106, Özbəkistan 86, Qırğızıstan 78, Rusiya 49-cu yerlərdədir. Hazırda müharibə şəraitinin mövcud olduğu Ukrayna isə 61-ci yerdədir. Azərbaycan mobil internetin sürətinə görə ölkələrin qlobal reytinq siyahısında da 2 pillə geriləyib və...

Seçilmiş Videolar

Toplum TV loqo