Sosial

Qanunsuz tikilən sənədsiz evlərin gətirdiyi problemlər - Dövlət üçün iqtisadi ziyanları nələrdir?

Vüsalə Mikayıl
21 Dekabr, 2021
2230

Açıq mənbələrdən götürülüb

Röya Məmmədova artıq 2 ilə yaxındır ki, Xırdalanda yaşadığı evi öz adına  rəsmiləşdirə bilmədiyini deyir. O, Xırdalan şəhər “Quşçuluq” massivi adlandırılan ərazidə yaşayır.

Röya Məmmədova rəsmi qeydiyyat yerinin olmamasının ona gündəlik həyatında bir sıra çətinliklər yaratdığını bildirir.

“Şəxsiyyət vəsiqəmdə qeydiyyat yeri Zərdab rayonudur. Xəstəxanaya gedəndə  vəsiqəmə baxanda deyirlər ki, sən Zərdab sakinisən, oranın xəstəxanasına getməlisən. Amma mən faktiki olaraq Xırdalanda yaşayıram axı. Rəsmi qeydiyyatım olmadığı üçün faktiki yaşayış yerindən arayış ala bilmirəm”.

Şikayətçinin problemləri bununla da bitmir. O evini satmaq istədiyini, alıcıların rəsmi sənəd istədiklərini bildirir.

“Sənədi almaq o qədər də asan deyil. Qulağıma çatan qədərilə proses uzundur və buna görə insanlar çox vaxt İcra Hhakimiyətindən əlaqələndirici şəxs tapmağa çalışırlar. Bir az artıq pul ödəməlisən ki, evin sənədləşdirilməsi baş tutsun. Digər tərəfdən başqa bir şəxsin torpağında məskunlaşmışam. Gərək o adamın özünün sənədi ola ki, “bu mənim torpağım idi filankəsə satmışam” deyə bilsin. Ondan sonra mən torpağı sənədləşdirə, evin sənədini ala biləm”.

Bunu da oxu: “Ölkədə həyata keçirilən sosial mənzil siyasəti “azərbaycanlaşdırılıb””

Hələ 2011-ci ildə də İlham Əliyev Bakı və ətraf kəndlərində özbaşına, sənədsiz inşa edilən fərdi evlərin sənədləşdirilməsinə dair mexanizmin hazırlanması ilə bağlı tapşırıq verib. Prosesin gedişatı isə göstərir ki, hələ də kifayət qədər ev sənədləşməyib.

Evlərin sənədləşməsi prosesi niyə ləng gedir?

İqtisadçı Rəşad Həsənovun sözlərinə görə, bununla bağlı zaman-zaman sərəncamlar, proqramlar təsdiqlənsə də, proses ləng gedir.

“Burada bəzi məqamlarda hüquqi tənzimlənməyə ehtiyac var. Qanunvericilik torpağın mülkiyyət hüququ  və təyinatı ilə bağlı müxtəlif öhdəliklər irəli sürür. Bu öhdəliklər ya zamanında yerinə yetirilmir, ya da torpağın təyinatına uyğun olmayan şəkildə istismarına icazə verilir. Məsələn, bələdiyyələr səviyyəsində kənd təsərrüfatı torpaqlarında tikintilərin aparılmasına icazələr verilir”.

Rəşad Həsənov – Açıq mənbələrdən götürülüb

Ekspertin sözərinə görə, bu təyinat tikintiyə uyğun deyil, ona görə də 2015-ci ildən  torpağın təyinatının dəyişdirilməsi birbaşa Nazirlər Kabinetinin öhdəliyinə verilib və bu da  hüquqi ziddiyətlər ortaya çıxarıb.

“Fakt odur ki, həmin ərazilərdə artıq yaşayış sahələri inşa edilib. Bunu hansısa formada konpensasiya edib köçürmək və ya tanımaq lazımdır”.

Daşınmaz əmlak üzrə ekspert Ramil Osmanlı bu istiqamətdə işlər getsə də, prosesin nə vaxt yekunlaşacağı barədə konkret fikir deməyin çətin olduğunu bildirir. Onun qənaətincə, qanunsuz tikililərin əksəriyyəti ilkin sənədləşmə prosesini keçmədiklərindən proses uzanır.

“Əhalinin bununla bağlı yaranan problemlərinin kökündə qanunsuz tikililərə şəraitin yaradılması və bu səbəbdən insanlardan çoxunun prosesi ümumi axara buraxaraq onu qanundankənar yollarla həll etmək istəməsidir. Təbii ki, burada rayon icra hakimiyyətlərinin çox böyük məsuliyyəti və rolu var. Eyni zamanda, vətəndaşlar da bundan kütləvi şəkildə istifadə ediblər, nəticədə sənədləşmə ilə bağlı problemlər ortaya çıxıb”.

Sənədləşməyən evlərin dövlətə hansı iqtisadi ziyanları var?

Dünya Bankının apardığı araşdırmalara görə, təkcə Bakıda 500 minə yaxın sənədsiz tikili var. Ekspertlərin hesablamalarına əsasən, Azərbaycan sənədsiz evlərə görə il ərzində 50 milyon manatdan artıq vəsait itirir.

Rəşad Həsənov bunun dövlət büdcəsi, iqtisadiyyatın ayrı-ayrı sahələri üçün böyük itki olduğunu güman edir: “Ən azından həmin yaşayış sahələrinə görə əmlak vergisi ödənilmir. Çünki əmlak vergisi mülkiyyət hüququnun təsdiq etdiyi, yalnız çıxarışı olan evlərə verilir. Digər tərəfdən, fərdi yaşayış evlərinin sığortalanması ilə bağlı dövlət proqramlarının əhatəli olması təmin edilmir”.

İqtisadçının fikrincə, buna səbəb qeydiyyat posesinin şəffaflaşdırılmaması, bank sektorunun bu evləri kreditləşmə prosesinə cəlb etməməsi, vətəndaşların öz əmlaklarından səmərəli istifadə edə bilməməsidir.

Dövlətin addımları

Müvafiq hüquq müəyyənedici sənədlər olmadan inşa edilmiş tikililər və onların yerləşdiyi torpaq sahələri ilə bağlı problemin həlli məqsədilə 2019-cu ildə Prezidentin tapşırığına əsasən Prezident Administrasiyasının rəhbəri Tədbirlər Planınə təsdiqləyib. 

İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Əmlak Məsələləri Dövlət Xidmətinin açıqlamasına görə, 2021-ci ilin ilk 6 ayında 7 533 fərdi yaşayış və bağ evi ilkin dövlət qeydiyyatına alınıb. Bu əvvəlki ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə 16,6 faiz çoxdur.

R.Osmanlı da prosesin həyata keçirilməsi üçün ölkədə normativ hüquqi aktların olduğunu, amma problemin həllinin qanunvericiliyin tələblərindən kənar şəkildə həyata keçirildiyini deyir. Onun fikrincə, bu gün hökumət məsələnin həlli yollarını axtarır.

Ramil Osmanlı - Sputnik 

“İstək var, sadəcə bu proses elə tənzimlənməlidir ki, bundan nə hökumət, nə də vətəndaşlar zərər çəksin”, - ekspert deyir.

Bakı Şəhər İcra Hakimiyyətində ictimai-siyasi işlər üzrə idarənin müdiri Elvinİmanov “Toplum TV”-yə qanunsuz tikilən evlərin sənədləşməsi ilə bağlı məlumat olmadığından yeni bir xəbər deyə bilməyəcəklərini söyləyib.

Beynəlxalq hüquq nə deyir?

Röya Məmmədova evi onun adına olmasa da, kommunal xidmətləri ödədiyini deyir.

Bunu da oxu: Pensiyalarla bağlı yeni təkliflər var, amma nazirlikdən deyirlər ki…

Rəşad Həsənov isə Azəbaycan qanunvericiliyinə görə bir ərazidə yaşayış varsa, dövlətin ora kommunal xidmətləri sata bildiyini qeyd edir.

Avropa İnsan Hüquqları Məhkəməsinin qərarlarına əsasən, dövlət vətəndaşın hətta icazəsiz olaraq tikdiyi mülkünün mövcudluğuna uzun müddət göz yumursa, onunla bağlı kommunal xidmətləri, rüsumları qəbul edirsə, həmin mülkün qanuniliyi tanınmalıdır.

Sosial

“Gəncə məhbusu”: “Gərək özümə nəsə edəm ki, mənimlə maraqlansınlar”

Vüsalə Mikayıl
28 Yanvar 2022

Sosial Media

2018-ci ildə “Gəncə hadisələri” zamanı həbs olunmuş və hazırda 2 saylı cəzaçəkmə müəssəsində həbs həyatı yaşayan Bayramov Tural Arzu oğlunun səhhətində problemlər yaranıb. Bununla bağlı “Toplum TV” - yə məhbusun anası Zinyət Bayramova xəbər verib. O deyir ki, oğlunun vəziyyəti ağır olsa da, müdaxilə edilmir, vəziyyəti isə getdikcə pisləşir: “O qədər işgəncə veriblər ki, panik atak, nevroz olub. Əvvəl 10-cu kolonda idi, indi isə 2 saylı cəzaçəkmə təcridxanasındadır. 20 gündən də çoxdur ki, yenə ağrıları başlayıb. Gecə yatanda boğulur, qarabasması  olur. Artıq ağrılara dözə bilmədiyini deyir. Telefonla danışanda “gərək özümə nəsə edəm ki, mənimlə maraqlansınlar” deyir. Oranın həkimi Fərhadov Nüsrət...
Sosial

Azərbaycanda koronavirusun ən çox yayıldığı bölgələr

28 Yanvar 2022

TRT Haber

Azərbaycanda koronavirus (COVID-19) infeksiyasına yoluxma halları ilə bağlı yeni statistika açıqlanıb. "Koronavirus.info" saytının məlumatına görə, ölkədə virusa yoluxanların 52,3 %-i Bakının payına düşür. Yoluxma göstəricisi Abşeronda 13,3 %, Aranda 12,9 %, Gəncə-Qazaxda 7,7 %, Quba-Xaçmazda 3,6 %, Şəki-Zaqatalada 3,5 %, Lənkəranda 2,5 %, Dağlıq Şirvanda 2,2 %, Yuxarı Qarabağda 1,6 %, Naxçıvan Muxtar Respublikasında 0,5 %-dir. Ölkə xaricindən gələnlərdə yoluxma halı 0,5 % təşkil edir.
Seçilmiş Videolar