Sosial

Vərəm pandemiya dövründə də iş başındadır

Aytac Məmmədli
24 Mart, 2021
1476

Verywell Health

Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının (ÜST) qərarı ilə hər il martın 24-ü Ümumdünya Vərəmlə Mübarizə Günü kimi qeyd edilir. 

Vərəm xəstəliyinin törədiciləri ilk dəfə 1882-ci ildə alman mikrobioloqu Robert Kok tərəfindən aşkarlanıb. Xəstəliyin özünü 1895-ci ildə alman alimi Vilhelm Rentgen öz kəşfi olan, sonralar onun şərəfinə rentgen şüaları adlandırılmış iks-şüalar vasitəsilə müəyyən edib. 

1906-cı ildə Andrey Popov insanları kütləvi şəkildə müayinə etməyə imkan verən rentgen aparatı yaradıb. Vərəmə qarşı ilk peyvənd 1921-ci ildə, ilk dərman preparatı isə 1944-cü ildə kəşf edilib. “Streptomitsin” vərəmin müalicəsində istifadə edilə biləcək ilk aminoqlikosid antibiotiki olub. Bu kəşfinə görə Zelman Vaksman Nobel mükafatı ilə təltif edilib. 

ÜST-ün statistikasına görə, hər il 10 milyon insan vərəmə yoluxur. Müalicə edilə bilən xəstəlik olmasına baxmayaraq ildə 1,5 milyon insan vərəmdən ölür. ÜST vərəmi "Dünyanın ən yaxşı yoluxucu qatili" adlandırır. 

Qurum bildirir ki, vərəm xəstələrinin əksəriyyəti aşağı və orta gəlirli ölkələrdə yaşasalar da, xəstəlik bütün dünyada mövcuddur. 

Vərəmli insanların təxminən yarısı 8 ölkənin - Banqladeş, Çin, Hindistan, İndoneziya, Nigeriya, Pakistan, Filippin və Cənubi Afrikanın vətəndaşlarıdır. 

2015-ci ildə Birləşmiş Millətlər Təşkilatı “2030-cu ilə qədər Davamlı İnkişaf üzrə Məqsədlər” müəyyənləşdirib. Həmin məqsədlərdən biri vərəmin qlobal epidemiyasının ləğv edilməsidir. 

ÜST isə 2014-cü ildə Ümumdünya Səhiyyə Asambleyası tərəfindən dəstəklənən “2016-2035-ci illər üzrə Vərəmin ləğvi Strategiyasını” qəbul edib. 

Rəsmi statistikaya görə, hazırda Azərbaycanda 8 minə yaxın vərəmli xəstə var. 

2000-ci il mayın 2-də “Azərbaycan Respublikasında vərəmlə mübarizə haqqında” qanun qəbul edilib. Qanun əhalinin vərəmdən mühafizəsinin təşkilati-hüquqi əsaslarını, vərəm xəstəliyinə tutulmuş şəxslərin hüquq və vəzifələrini müəyyən edir. 

Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin -2003-cü ildə qəbul olunmuş 133 nömrəli qərarı ilə “Daimi yaşayış yeri olmayan, ətrafdakılar üçün təhlükə törədən vərəm xəstəliyinə tutulmuş şəxslər üçün təşkil olunan xüsusi xəstəxana-internatlara xəstələrin göndərilməsi və qəbulu Qaydası”; 

- 157 nömrəli qərarı ilə “Ətrafdakıları vərəmlə yoluxdurmaq təhlükəsi olan şəxslərin işləməsi qadağan olunan peşə və vəzifələrin Siyahısı”; 

- 2010-cu ildə isə 226 nömrəli qərarı ilə “2011-2015-ci illər üçün vərəmlə mübarizə üzrə Tədbirlər Proqramı” təsdiq edilib. 

Pandemiya vərəmlə mübarizəyə necə təsir göstərib? 

ÜST-ün builki hesabatına görə, ötən il 2019-cu ilə nisbətən 1.4 milyon az xəstə vərəmdən müalicə olunub, yəni xəstəlikdən müalicə olunanların sayı 21 faiz azalıb. 

Daha böyük azalma isə İndoneziyada (42%), Cənubi Afrikada (41%), Filippində (37%) və Hindistanda (25%) qeydə alınıb. 

"Bəzi ölkələr pandemiyanın təsirini azaltmaqdan ötrü addımlar atdılar – infeksiyaya nəzarəti gücləndirdilər, rəqəmsal texnologiyadan istifadəni genişləndirərək məsafədən dəstək təmin etdilər, evdə vərəmin profilaktikası və müalicəsini həyata keçirdilər. Amma bir çox vərəmli şəxslər onlara gərəkən qayğını ala bilmirlər" - qurumun hesabatında belə deyilir. 

ÜST 2020-ci ildə yarım milyondan çox insanın vərəmdən öldüyünü ehtimal edir, amma dəqiq diaqnoz qoya bilmir. 

ÜST bunun yeni problem olmadığını bildiri: “Hələ pandemiya başlanmazdan əvvəl də hər il vərəmə yoluxanlarla diaqnoz qoyulanlar arasında 3 milyonadək fərq olurdu. COVİD-19 bu vəziyyəti xeyli kəskinləşdirdi”. 

Elmi-Tədqiqat Ağciyər Xəstəlikləri İnstitutunun həkimi Polad Muradovun "Toplum TV"-yə dediyinə görə, Azərbaycanda vərəmlə mübarizə qənaətbəxşdir. 

Həkim müalicə etdiyi vərəm xəstələrinin bir çoxunun artıq koronavirus əleyhinə peyvəndləndiyini, bunun pasientlərə əks təsir göstərmədiyini söyləyir. 

Sosial

Kütləvi məzarlıqda tapılan geyimlərin azərbaycanlı hərbçilərə aid olduğu güman edilir

5 Oktyabr 2022

APA

Xocavəndin Edilli kəndində aşkarlanan kütləvi məzarlıqdakı meyitlər analizdən keçirilib və geyimlərə əsasən onların hərbçilər olduğunu deməyə əsas yaradır.  Yaxın günlərdə qazıntı işləri yenidən davam etdiriləcək. Bu sözləri oktyabrın 5-də Əsir və itkin düşmüş, girov götürülmüş vətəndaşlarla əlaqədar Dövlət Komissiyasının İşçi qrupunun böyük məsləhətçisi Namiq Əfəndiyev mətbuata açıqlamasında deyib.  https://toplum.tv/dunya/abs-azerbaycanin-17-ermeni-herbcini-tehvil-vermesini-alqislayib Onun sözlərinə görə, Dövlət Komissiyası Beynəlxalq Qızıl Xaç Komitəsi ilə birlikdə fevral ayından əsir və itkin düşmüş şəxslərin axtarışına başlayıb: “İlk olaraq işlərə Xocavəndin Edilli kəndində başlanılıb. Fevralda bu ərazidə 7 şəxsə aid insan qalıqları qazılaraq götürülüb. Sentyabrın 14-dən qazıntı işləri davam etdirilib. 5 tam, 1 qarışıq skelet və 12 şəxsə...
Sosial

DİN məktəbdə narkotikli konfetin peyda olmasına aydınlıq gətirib 

4 Oktyabr 2022

Rəsmi səhifə

Paytaxt məktəblərinin birində şagirdlərə konfet kağızına bükülmüş formada narkotik vasitələrin paylanıldığı barədə sosial şəbəkələrdə yayılan məlumatlar aydınlaşdırılıb.  Bu barədə Daxili İşlər Nazirliyinin sözçüsü Elşad Hacıyev sosial media hesabında məlumat yayıb.  Onun sözlərinə görə, qeyd edilən görüntü Xətai rayonundakı məktəblərin birində təhsil alan 12 yaşlı şagird tərəfindən çəkilib. https://toplum.tv/sosial/mektebde-doyulen-usagin-atasi-polis-ne-doyene-deyir-ne-video-cekene  "Həmin şagird valideyninin iştirakı ilə aparılan profilaktiki söhbətə cəlb olunub. O, konfetin üzərinə müxtəlif ədviyyatlar qataraq qeyd edilən fotonu çəkdiyini bildirib.  Daha sonra guya “narkotik”in məktəbin ətafında tanmadığı şəxs tərəfindən ona verildiyi barədə yalan təəssürat yaradaraq həmin məlumatı sosial şəbəkələrdə məhşurlaşmaq üçün yayıb", - Elşad Hacıyev bildirib.  DİN rəsmisi valideynlərdən sosial şəbəkələrdə...

Seçilmiş Videolar

Toplum TV loqo